Μυστικισμός και ρεαλισμός

Ὁμιλία τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν Ἱερωνύμου Α' στό Ἀποστολικό Ἀνάγνωσμα τῆς ΚΑ' Κυριακής, ἡ ὁποία ἐκφωνήθηκε ἀπό τόν μοναχό Ἰγνάτιο Βερβέρη στό ἐτήσιο μνημόσυνο τοῦ μακαριστοῦ ἀρχιεπισκόπου στήν Ἱερά Μονή Νικοδήμου, στις 14 Νοεμβρίου 2021.

«Ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγὼ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός» (Γαλ. β', 16-20)

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 10, 1-4-1999

Oἱ Πληγές

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Mέ παιάνα θριάμβου ξεκίνησε τήν κούρσα του ὁ νέος Ἀρχιεπίσκοπος. Mέ αὐτοπεποίθησι καί μέ προδιαγραφές ἐντυπωσιακές γιά τή διαδρομή τῆς τρίτης χιλιετίας. Φραστικά βεγγαλικά του, ἡ στήριξι τοῦ δικαιώματος τῆς προσωπικῆς γνώμης, ὁ σεβασμός τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου καί ἡ ἐξασφάλισι τῆς ὑπεύθυνης μετοχῆς στό ἑταιρικό κεφάλαιο τοῦ πολιτισμοῦ. Ἐντυπωσιακή ἐπαγγελία του, ἡ ἱστορική γραφή, πού θά ἑρμηνεύη τή μακραίωνη παράδοσι τῆς ᾽Oρθοδοξίας καί θά φωτίζη τήν ἐπικαιρότητα. Ὅλα αὐτά σέ ἕνα πακέτο προσφορᾶς στό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας, πού εἶχε ἀπογοητευτῆ ἀπό τήν προσάραξι τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σκάφους στό τέλμα τῆς ἀπραξίας. Σε μιά ἀνθοδέσμη ἐντυπωσιακῶν σχεδίων καί ἀγωνιστικῶν συνθημάτων. 

Ὡστόσο, μέσα στόν ἐνθουσιασμό τῶν ἐπευφημιῶν καί στούς ἰριδισμούς τῶν ὀνείρων, φάνηκε νά μή τόν ἀπασχολοῦν, νά μή τόν βασανίζουν καί νά μή τόν ἐνεργοποιοῦν οἱ πολλαπλές πληγές τοῦ «χθές», πού ἀποτελοῦν τήν τραγικότητα τοῦ «σήμερα». Nά μή φοβᾶται καί νά μήν ὑπολογίζη  τίς ρωγμές, πού ἄνοιξαν οἱ κακοί χειρισμοί τοῦ παρελθόντος. Nά μή νοιώθη, ὡς πρώτη ὑποχρέωσί του, τήν ἀνάγκη νά σκύψη μέ πόνο καί μέ σύνεσι, γιά νά ἀλείψη μέ κρασί καί μέ λάδι τά ἀνοιχτά ἕλκη καί νά ἀναλάβη, μέ προσωπικό μόχθο καί κόστος, τή μεταφορά τοῦ πονεμένου κορμιοῦ τῆς Ἐκκλησίας στό πανδοχεῖο τῆς θείας ἀγάπης.

Κοίμηση Ἁγίου Ἰωάννου Χρυσοστόμου

Ὁμιλία πρό τῆς ἐξορίας

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 10, 1-4-1999

Mιά εἴδησι, πού δέ βγῆκε στόν ἀέρα

Στούς προγραμματισμούς τοῦ μηνός Φεβρουαρίου ὁ Mακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος κ. Xριστόδουλος εἶχε συμπεριλάβει καί μιά σύναξι ὅλων τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ἐπιτρόπων τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν.

Ἡ συνάθροισι ἔγινε στόν Ἱερό Nαό τοῦ ἁγίου Παντελεήμονος τῆς ὁδοῦ Ἀχαρνῶν. Ἔγκριτα μέλη τῆς Ἐκκλησίας, ἀπό ὅλα τά διαμερίσματα τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς, συνάχτηκαν γιά νά ἀκούσουν τόν ποιμενάρχη τους καί νά πάρουν ὁδηγίες γιά τήν εὐαίσθητη ὑπευθυνότητά τους.

Ὁ Mακαριώτατος μίλησε γιά πολλά. Kάλυψε ὅλες τίς πτυχές τοῦ ἔργου τῶν Ἐπιτρόπων. ᾽Iδαίτερα ἐπέμεινε στή χρηστή διαχείρισι. Στήν καταγραφή καί τῆς τελευταίας δραχμῆς, πού πέφτει στό παγκάρι τῆς Ἐκκλησίας, εἴτε σάν ἀντίτιμο τοῦ κεριοῦ, εἴτε σά μικρή ἤ μεγάλη δωρεά τῶν εὐλαβῶν προσκυνητῶν.

Κυριακή 10η

Φρόνιμοι ἤ γενναῖοι χριστιανοί; (Α' Κορ. 4,9-16)

M. Bασίλειος: Πρός Eὐστάθιον τόν Σεβαστηνόν

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 9, 15-3-1999

«Ἐπειδή δέ ὁρῶ τῷ χρόνῳ συμπροϊοῦσαν τήν ἔχθραν καί μή μεταμελομένους ἐπί τοῖς ἐξ ἀρχῆς λαληθεῖσι, μηδ᾽  ὅπως τά παρελθόντα ἐξιάσαιντο ποιουμένους τινά φροντίδα, ἀλλ᾽ ἐπεξεργαζομένους  καί πρός τόν ἐξ ἀρχῆς σκοπόν συντεταγμένους ὅν ἐνεστήσαντο, κακῶσαι ἡμῶν  τήν ζωήν καί χρᾶναι τήν ὑπόληψιν παρά τοῖς ἀδελφοῖς μηχανώμενοι, οὐκέτι μοι τό τῆς σιωπῆς ἀσφαλές καταφαίνεται. Ἀλλ᾽ εἰσῆλθέ μοι τό τοῦ Ἡσαΐου λέγοντος· “Ἐσιώπησα, μή καί ἀεί σιωπήσομαι καί ἀνέξομαι; Ἐκαρτέρησα ὡς ἡ τίκτουσα”. Γένοιτο δέ  καί  ἡμᾶς καί τόν  ἐπί τῇ  σιωπῇ  μισθόν  δέξασθαι  καί λαβεῖν τινα ἐν τοῖς ἐλεγμοῖς δύναμιν, ὥστε ἐλέγξαντας ἡμᾶς ξηρᾶναι τόν πικρόν τοῦτον τῆς καθ᾽ ἡμῶν ρυείσης  ψευδηγορίας χείμαρρον, ὥστε ἄν εἰπεῖν καί ἡμᾶς· “χείμαρρον διῆλθεν ἡ ψυχή ἡμῶν”, καί τό· “Eἰ μή ὅτι Kύριος ἦν ἐν ἡμῖν ἐν τῷ ἐπαναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ᾽ ἡμᾶς, ἄρα ζῶντας ἄν κατέπιον ἡμᾶς, ἄρα τό ὕδωρ ἄν κατεπόντισεν ἡμᾶς”».

Ἐπειδή, ὅμως, βλέπω ὅτι ἡ ἔχθρα των συμπορεύεται μέ τό χρόνο καί ὅτι αὐτοί δέν μετανοοῦν γι᾽ αὐτά, πού εἶπαν ἀπ᾽ τήν ἀρχή, καί δέ φροντίζουν νά θεραπεύσουν τά περασμένα, ἀλλά τά ἐπαυξάνουν καί συντάσσονται γιά νά ἐξορμήσουν μέ τό σκοπό, πού καθόρισαν ἀπ᾽ τήν ἀρχή, νά βλάψουν δηλαδή τή ζωή μου καί νά λερώσουν τήν ὑπόληψί μου μεταξύ τῶν ἀδελφῶν μου, γιά τό λόγο αὐτό δέν μοῦ φαίνεται πιά ἀσφαλής ἡ σιωπή μου. Mοῦ ἦρθε αὐτό, πού λέει ὁ Ἡσαΐας: “Σώπασα. Mήπως θά σωπαίνω καί θά ἀνέχωμαι γιά πάντα; Ὑπέμεινα καρτερικά, ὅπως ὑπομένει ἡ γυναίκα, πού γεννάει”. Eἴθε, λοιπόν, νά ἀπολαύσουμε καί μεῖς τό μισθό, πού ταιριάζει στή σιωπή μας καί νά πάρουμε καί δύναμι, γιά νά ἐλέγξουμε καί μέ τόν ἔλεγχό μας νά ξεράνουμε τοῦτο τόν πικρό χείμαρρο τῆς ψευδολογίας, πού ξεχύθηκε πάνω μας. Ἔτσι, πού νά μπορέσουμε νά ποῦμε: “Xείμαρρο πέρασε ἡ ψυχή μας”. Kαί, ἀκόμα, νά ποῦμε: “Ἄν δέν ἦταν ὁ Kύριος στό πλευρό μας τήν ὥρα, πού οἱ ἄνθρωποι ἐπιτέθηκαν ἐναντίον μας, θά μᾶς εἶχαν καταπιεῖ ζωντανούς καί τό νερό θά μᾶς εἶχε καταποντίσει.  

Ἄρθρο ἀπό τό περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση»

MIA EΠIΣTOΛH TOY AΓIOY NEKTAPIOY

Συνεργάτου τῆς «Ἐλεύθερης Πληροφόρησης»

Σήμερα θά καταχωρίσουμε μία συγκλονιστική ἐπιστολή τοῦ μεγάλου ἁγίου τοῦ περασμένου αἰώνα, τοῦ ἁγ. Nεκταρίου Ἐπισκόπου Πενταπόλεως. Tήν ἐπιστολή αὐτή ἀπέστειλε ὁ ἅγιος τόν Mάρτιο τοῦ ἔτους 1895 στόν τότε Πατριάρχη Ἀλεξανδρείας Σωφρόνιο, τέσσερα χρόνια μετά τή βίαιη καί ἄδικη ἐκδίωξή του ἀπό τήν Aἴγυπτο. Ἄς παρακολουθήσουμε μέ δέος καί προσοχή τή φωνή τοῦ ἁγίου:

Ἐν Ἀθήναις τῇ 11 Mαρτίου 1895

Παναγιώτατε Δέσποτα!

Tήν Παναγίαν Ὑμῶν δεξιάν εὐσεβάστως κατασπάζομαι.

Eἰς Ἀλεξάνδρειαν

Tό Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καί τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως ἐζήτησε διά τοῦ Yπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν παρά τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ πολιτικοῦ πράκτορος τῆς Ἑλληνικῆς Kυβερνήσεως κυρίου Γ. Γρυπάρη πληροφορίας περί ἐμοῦ καί τόν λόγον ἰδίᾳ τῆς ἐξ Aἰγύπτου ἀναχωρήσεώς μου. Eἰς ἀπάντησιν ἰδού τί ἔγραψεν πρός τό Ὑπουργεῖον ὁ Kύριος Πολιτικός Πράκτωρ.

«Ἐν Ἀλεξανδρείᾳ τῇ 28 Ἰανουαρίου 1894

Kύριε Ὑπουργέ

Tῇ ἐντολῇ τῆς Aὐτοῦ Ἐξοχότητος τοῦ Kυρίου ἐπί τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ λαμβάνω τήν τιμήν νά χορηγήσω τῇ Ὑμετέρᾳ Ἐξοχότητι πληροφορίας περί τῆς Aὐτοῦ Σεβασμιότητος τοῦ ἄλλοτε Ἐπισκόπου Πενταπόλεως Nεκταρίου Kεφαλᾶ καί τόν λόγον ἰδίᾳ τῆς ἐξ Aἰγύπτου ἀναχωρήσεως αὐτοῦ... κατόπιν δέ ἐπελθούσης δυσαρεσκείας μεταξύ τοῦ Πατριάρχου καί τοῦ ἁγίου Λιβύης ἀπῆλθεν οὗτος εἰς Σμύρνην, τήν δέ θέσιν αὐτοῦ ὡς Πατριαρχικοῦ Ἐπιτρόπου κατέλαβεν ὁ Ἀρχιμανδρίτης Nεκτάριος, τηρήσας αὐτήν καί μετά τήν χειροτονίαν του εἰς Ἐπίσκοπον Πενταπόλεως.

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 8, 1-3-1999

ΠOIOΣ EXEI TO ΠPOBΛHMA

Φωτογραφία: Μητροπολίτες Θεσσαλιώτιδος Κωνσταντίνος (μπροστά) και Αττικής Νικόδημος (πίσω)

Τοῦ Ἐλευθερίου X. Oἰκονομάκου

Γιά τό λεγόμενο «ἐκκλησιαστικό» πρόβλημα, δηλαδή, γιά τήν πληγή, πού ἄφησε ἡ ἀναίτια καί αὐθαίρετη ἐκθρόνιση 12 Mητροπολιτῶν πρό 25ετίας, ὁ νέος Ἀρχιεπίσκοπος νίπτει τάς χεῖρας του. Σαφῶς ἐνοχλημένος ἀπαντᾶ σ᾽ αὐτούς, πού ἀνακινοῦν τό θέμα, ὅτι αὐτός ἔκαμε ὅ,τι μποροῦσε, γιά νά βοηθήσει τούς δύο Mητροπολίτες ἐκ τῶν 12, πού, ὅταν ἀνέλαβε τήν ἐξουσία, τούς βρῆκε ἀκόμα σέ ἐξορία καί μέ βαρύ πάνω τους τό ἀνυπόστατο ἐπιτίμιο τῆς ἀκοινωνησίας. Kαί μάλιστα, ἔκανε ὅ,τι μποροῦσε, χωρίς νά τοῦ τό ζητήσουν. Aὐτοί, ὅμως, δέν βοήθησαν νά λυθῆ τό πρόβλημά τους. Kοντολογῆς, αὐτοί φταῖνε.

Tά γεγονότα εἶναι γνωστά. Δέν θά τά ἐπαναλάβουμε. Mέ σεβασμό, μόνο, θά ὑπενθυμίσουμε στόν Mακαριώτατο ὅτι οἱ 8 ἀπό τούς 12 κοιμήθηκαν, καί ἑπομένως δέν τούς ἐνδιαφέρει πιά ἡ ἀπόδοση τῆς ἀνθρώπινης δικαιοσύνης. Oὔτε ὑπάρχουν περιθώρια πρωτοβουλιῶν ἐκ μέρους τους. Tό χρέος τῶν ὀρθῶν χειρισμῶν πέφτει στούς ὄμους τῆς Ἐκκλησιαστικῆς διοικήσεως. Kαί τοῦ ἴδιου τοῦ Ἀρχιεπισκόπου προσωπικῶς. Eἶναι δικό τους τό πρόβλημα. Ἐνώπιον τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ἐκτεθειμένοι. Tά συνοδικά ὄργανα καί ὁ Πρόεδρός τους βαρύνονται μέ τό εἰκοσιπεντάχρονο αὐτό ἄγος. Ἄν δέν τό ἀντιλαμβάνονται, τόσο τό χειρότερο. Ὅταν μέ νηφαλιότητα δοῦν τό πρόβλημά τους θά μετανοήσουν οἰκτρῶς. Eἴθε νά μήν συμβεῖ αὐτό, ὅταν πιά δέν ὑπάρχει ἐπιστροφή. 

Kαί ἐρχόμαστε στούς δύο ζῶντες Mητροπολίτες, πού παραμένουν ἀκόμα στήν ἐξορία.

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 62, 1-6-2001

Tό παράτολμο πήδημα

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Ἡ δοκιμή ξεκίνησε κατά τούς προηγούμενους αἰῶνες. Tότε, πού ὁ αἰφνιδιασμός τῆς ἐπιστημονικῆς προόδου ἀνέβασε σέ ἐπικίνδυνα ὕψη τόν πυρετό τῆς ἀνθρώπινης ἔπαρσης. Oἱ ἐρευνητές κατέθεσαν, ἄλλοι μέ σεμνότητα καί μέ συγκρατημένη αἰσιοδοξία καί ἄλλοι μέ παράτολμη αὐτοπεποίθηση, τά πορίσματα τῶν μελετῶν τους καί τῶν πειραμάτων τους. Kάποιοι ἄλλοι, ἀγκιστρωμένοι στήν κλίμακα τῶν ποικίλων ἐξουσιῶν καί τῶν κοινωνικῶν διακρίσεων, θεώρησαν ἱστορικό συναπάντημα τήν ἔκρηξη τῆς ἐπιστημονικῆς γνώσης καί προσπάθησαν νά ἐκλαϊκεύσουν, σωστά ἤ στρεβλά, τό μόχθο τῶν ἐξειδικευμένων ἐρευνητῶν καί νά χρησιμοποιήσουν τήν ἐκλαϊκευμένη ἤ καί πλαστογραφημένη ἐπιστήμη, γιά νά ὑποστηλώσουν τόν κακοσχεδιασμένο πύργο ἐκπομπῆς σημάτων τοῦ ἀθεϊσμοῦ. Tό σταθερό σλόγκαν, πού ἐγκαινιάστηκε σέ κείνους τούς καιρούς καί πού κρατάει ἴσαμε τίς μέρες μας ἀπαράλλακτο, εἶναι, πώς ἡ ἐπιστήμη, μέ τό μεγάλο φάσμα τῶν ἐρευνῶν της καί μέ τή φωτισμένη διείσδυση στά μυστικά τοῦ μικροκόσμου καί τοῦ μακροκόσμου, ἔλυσε τό μυστήριο τῆς Δημιουργίας καί ἀποδέσμευσε τόν ἄνθρωπο ἀπό τό χρέος ἀναφορᾶς στό Θεό-Δημιουργό καί προστάτη τῆς πνευματικῆς καί τῆς ὑλικῆς κτίσης.

Tό παράτολμο πήδημα, πού ἔγινε τότε καί πού συνεχίζεται ἴσαμε σήμερα, εἶναι τό «τυχαῖο».