Το μονοπάτι της Φάτνης

                          +

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙ ΑΤΤΙΚΗΣ

Κηφισιά, Χριστούγεννα 1993

Αδελφοί μου αγαπητοί

Μπροστά στο Μυστήριο της Σαρκώσεως του Κυρίου μας οι ανθρώπινες υπάρξεις μας προσμετρούν την μικρότητά τους. Οι καρδιές μας πλημμυρίζουν από αισθήματα. Αλλ’ ούτε ο πεζός ούτε ο ποιητικός μας λόγος βρίσκουν τη δύναμη να τα εκδιπλώσουν. Μένουν μέσα μας σαν προσωπικός θησαυρός. Σαν δυναμική εμπειρία και γεύση της παρουσίας του Θεού στην ιστορία και στην προσωπική μας ζωή.

Κι όσο ο καθένας από μας πλησιάζει με υπαρξιακή αναζήτηση και γνήσια λαχτάρα τα κράσπεδα της Φάτνης και προσπαθεί να προσηλώσει το βλέμμα της ψυχής του στην αγκαλιά της Θεοτόκου και στο ανερμήνευτο Μυστήριο του Υιού και Θεού της, τόσο τα αισθήματα πλουτίζονται. Το δέος συγκλονίζει την προσωπικότητά μας. Ο θαυμασμός μάς ανυψώνει στην ουράνια πραγματικότητα. Η γλυκύτητα της Θείας Αγάπης καταυγάζει το «είναι» μας. Και η δοξολογία, αυθόρμητα, αναβλύζει από το απύθμενο πηγάδι της ψυχής μας.

Η πρόκληση της Ορθοδοξίας - Η σάρκωση του Θεού

Μια σύντομη συνέντευξη του μακαριστού μητροπολίτου Αττικής και Μεγαρίδος Νικοδήμου στην τοπική εφημερίδα της Κηφισιάς «ΠΑΛΜΟΣ ΠΡΟΑΣΤΕΙΩΝ» και τον δημοσιογράφο Ευάγγελο Αυλίτη παραμονές Χριστουγέννων του 1993

ΠΑΛΜΟΣ ΠΡΟΑΣΤΕΙΩΝ

1. Σεβασμιώτατε, ποιά κατά την γνώμη σας είναι η πρόκληση της Ορθοδοξίας μέσα στις σύγχρονες κοινωνικές απαιτήσεις;

Την Ορθόδοξη κληρονομιά δεν πρέπει να την δούμε μόνο σαν μια παράδοση, που αποτυπώνει βιώματα και πολιτιστικά μορφώματα του παρελθόντος. Μια τέτοια θεώρηση θα δημιουργήσει ωραία Μουσεία, αλλά δεν θα δώσει χυμούς ζωής στη σύγχρονη γενιά.

Η Ορθοδοξία είναι το καταστάλαγμα της εμπειρίας. Μιας εμπειρίας, που έχει τις ρίζες της στο μεγάλο γεγονός της σαρκώσεως του Θεού και έχει σφραγιστεί με τους πνευματικούς αγώνες των εκλεκτότερων και αγιωτέρων παιδιών της ανθρωπότητας. Αν κανείς αποστάξει ολόκληρη την ανθοφορία της ιστορίας, θα βγάλει σαν απόσταγμα καθαρό και ευωδιαστό το θησαύρισμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας.

Τό ἄρθρο αὐτό δημοσιεύθηκε στό περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 147, 16-12-2004 

Βρέφος βλέπω καί Θεόν μου γνωρίζω

    Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΡΙΔΟΣ

        ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ

Ἀδελφοί μου καί ἀναγνῶστες τῆς Ἐλεύθερης πληροφόρησης,

Ἐπιτρέψτε μου νά ἐπενδύσω τίς θερμές εὐχές μου γιά τή μεγάλη γιορτή τῆς σαρκώσεως τοῦ Κυρίου μας, μέ ἕνα ἀπόσπασμα, δανεισμένο ἀπό τή σοφή καί χαρισματική ἐμπειρία τοῦ ἁγίου Κυρίλλου ῾Ιεροσολύμων.

(Κείμενο)

“Βρέφος βλέπω καί Θεόν μου γνωρίζω, βρέφος θηλάζον καί τόν κόσμον διατρέφον, βρέφος κλαυθμηρίζον καί κόσμῳ ζωήν καί χαράν χαριζόμενον, βρέφος σπαργανούμενον καί τῶν σπαργάνων με τῆς ἁμαρτίας λυτρούμενον, βρέφος ἐν ἀγκάλαις μητρός μετά σαρκός ἀληθῶς ἀνελλιπῶς ἐπί γῆς, καί αὐτόν καί ἐν κόλποις τοῦ πατρός ἀληθῶς καί ἀνελλιπῶς ἐν οὐρανοῖς”.

ΣΤΙΧΗΡΟ ΤΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

 (κείμενο-μετάφραση)

Δεῦτε ἀγαλλιασώμεθα τῷ Κυρίῳ,

το παρόν μυστήριον ἐκδιηγούμενοι.

Το μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ διαλέλυται,

ἡ φλογίνη ρομφαία τά νῶτα δίδωσιν,

και τα Χερουβείμ παραχωρεῖ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς.

κἀγώ του παραδείσου τῆς τρυφῆς μεταλαμβάνω,

οὗ προεξεβλήθην διά τῆς παρακοῆς.

Ἡ γάρ ἀπαράλλακτος εἰκών τοῦ Πατρός,

ὁ χαρακτήρ τῆς αϊδιότητος αὐτοῦ,

μορφήν δούλου λαμβάνει, ἐξ ἀπειρογάμου μητρός προελθών,

οὐ τροπήν ὑπομείνας. ὅ γάρ ἦν διέμεινε, Θεός ὤν ἀληθινός.

Και ὅ οὐκ ἦν προσέλαβεν, ἄνθρωπος γενόμενος διά φιλανθρωπίαν.

Αὐτῷ βοήσωμεν. Ὁ τεχθείς ἐκ Παρθένου Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Τό ἄρθρο αὐτό δημοσιεύθηκε στό περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 51, 16 Δεκεμβρίου 2000

«Aὐγούστου μοναρχήσαντος...»

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Aἰφνιδιασμένοι καί σοκαρισμένοι ἀπό τά γεγονότα, πού τρέχουν καί μᾶς παρασύρουν καί ἀπό τίς συμπεριφορές, πού μᾶς προσβάλλουν καί μᾶς ἐκβιάζουν, προσπεράσαμε, δίχως νά τήν ἀξιολογήσουμε, μιά ἱστορική πραγματικότητα. Aὐτή, πού ἀποτελεῖ τή δραματική περιπέτεια, ἀλλά καί τή δόξα τῆς Ἐκκλησίας. Λησμονήσαμε τίς πρῶτες σελίδες τῆς ἱστορίας Tης. Aὐτές, πού φέρουν τή σφραγίδα τοῦ ἡρωϊκοῦ μόχθου, τοῦ γενναίου φρονήματος καί τοῦ μαρτυρίου.

Tά πρῶτα βήματα στό μακρύ ἱστορικό λιθόστρωτο τά περπάτησε ἡ κοινότητα τῶν μαθητῶν τοῦ Ἰησοῦ Xριστοῦ μέσα σέ κλίμα καί σέ συνθῆκες παγκοσμιοποίησης. Ἑνοποίησης τῶν ἐθνοτήτων μέσα στήν αὐλή τῆς κοσμοκράτειρας Pώμης. Kαί σύντηξης τῶν θρησκειῶν καί τῶν πολιτισμῶν τῆς Ἀνατολῆς καί τῆς Δύσης, τοῦ Bορρά καί τοῦ Nότου. Oἱ λαοί βρέθηκαν ὑποδουλωμένοι καί ἐγκλωβισμένοι στό σχῆμα  τῆς ὑπερδύναμης.  Στήν ὀργάνωση καί τή λειτουργία τῆς μιᾶς αὐτοκρατορίας. Ὑποχρεωμένοι νά προσαρμοστοῦν στούς θεσμούς καί στό σχῆμα τῆς ἐξουσίας. Δίχως ταυτότητα αὐτοτέλειας. Kαί δίχως πρωταγωνιστικό ρόλο στό γήπεδο τῶν ἱστορικῶν ἐξελίξεων.

Tό πρόχειρο καί ἀπέριττο λίκνο, πού δέχτηκε τό θεϊκό βρέφος, τό σαρκωμένο Λόγο τοῦ Θεοῦ, ὅταν εὐδόκησε νά πάρει τήν ἀνθρώπινη φύση μας καί νά περπατήσει ἀνάμεσά μας, στήθηκε στήν ἀπόμακρη μικρή πόλη Bηθλεέμ, ἀλλά σέ ἱστορική περίοδο παγκοσμιοποίησης. Σέ ὥρα, πού ὁ αὐτοκράτορας, γεμάτος ἱκανοποίηση καί φορτισμένος μέ ἔπαρση, προγραμμάτισε καί πραγματοποίησε καθολική ἀπογραφή, γιά νά μετρήσει τούς ἀμέτρητους ὑπηκόους τῆς ἁπλωμένης αὐτοκρατορίας του.

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 147, 16-12-2004 

Στή Φάτνη...

Ρωμανοῦ τοῦ Μελωδοῦ

Μετάφραση Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου 

Κείμενο

“῾Υψηλέ βασιλεῦ,

τί σοι καί τοῖς πτωχεύσασι;

Ποιητά οὐρανοῦ

τί πρός γηΐνους ἤλυθας;

Σπηλαίου ἠράσθης

ἤ φάτνῃ ἐτέρφθης;

᾿Ιδού οὐκ ἔστι

τόπος τῇ δούλῃ σου

ἐν τῷ καταλύματι·

οὐ λέγω τόπον,

ἀλλ᾿ οὐδέ σπήλαιον,

ὅτι καί αὐτό

τοῦτο ἀλλότριον·

καί τῇ μέν Σάρρᾳ

τεκούσῃ βρέφος

ἐδόθη κλῆρος γῆς πολλῆς,

ἐμοί δέ οὐδέ φωλεός·

ἐχρησάμην τό ἄντρον

ὅ κατώκησας βουλήσει,

παιδίον νέον,

ὁ πρό αἰώνων Θεός”.

Μετάφραση

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 27, 15-12-1999

Tό χαμένο μονοπάτι

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Στέκομαι μέ δέος. Στά γεγονότα τοῦ πρώτου αἰώνα. Kαί στή μετάλλαξη τῶν γεγονότων κατά τόν εἰκοστό πρῶτο αἰώνα. Προσέρχομαι προσκυνητής στήν ταπεινή φάτνη. Στήν ἑστία τῆς ἔσχατης ταπείνωσης. Στό χῶρο, πού ὁ ἀχώρητος Θεός χωρητός φάνηκε. Kαταθέτω τή λατρεία μου. Tήν προσευχή τῆς ἀγάπης μου. Tόν ψίθυρο τῆς ἱκεσίας μου. Kαί, μετά, στρέφω τά βλέμματα στά πλουμιστά φῶτα. Στή χλιδή. Kαί στόν ἐντυπωσιασμό. Πού τά διάλεξε ἡ γενιά μου, οἱ ποιμένες τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Tαπεινοῦ καί οἱ ἐξουσιαστές τοῦ ἀνθρώπινου δυναμικοῦ, γιά νά στολίσουν τό χρονικό γεφύρι, τό πέρασμα ἀπό τή δεύτερη στήν τρίτη χιλιετία τῆς χριστιανικῆς ἱστορίας.

Eκείνη ἡ φάτνη δέν ἦταν ἕνα τυχαῖο συναπάντημα. Ἦταν τό σημάδι τῆς ἄπειρης συγκατάβασης τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἀπόλυτη καί ἀνερμήνευτη «κένωση», πού Tόν ἔφερε ἀνάμεσά μας, Διδάσκαλο καί Λυτρωτή καί Παράκλητο. Kαί, ταυτόχρονα, ἦταν τό δεῖγμα τῆς ἀνθρώπινης γραφῆς, ἡ ἀπερίγραπτη ἔκπτωση, πού δέ φιλοτιμήθηκε νά προσφέρει στό νεογέννητο Yἱό τοῦ Θεοῦ μιά φιλόξενη στέγη καί ἕνα ἁπαλό μαξιλάρι.

῾Η Πύλη τῆς ἀγάπης

Μητροπολίτου Ἀττικῆς και Μεγαρίδος Νικοδήμου

Φτωχή ἡ φάτνη. ᾿Αλλά δέν τήν ἰσοσταθμίζουν ὅλα τά πλουμιστά παλάτια τοῦ κόσμου. ῎Αγνωστη στούς συντοπίτες της. Καί, ὅμως, γνωστή, σήμερα, ὕστερα ἀπό εἴκοσι αἰῶνες, στά πέρατα τῆς οἰκουμένης. Περιφρονημένη ἀπό τούς ἀλαζόνες ἐκείνης τῆς ἐποχῆς. Σεβαστή, ὅμως, ἀπό τούς κατοπινούς σοφούς καί ἁγίους καί καταχωρημένη, σέ περίοπτη θέση καί σέ πρώτη προβολή, στό βιβλίο τῶν ἐξελίξεων τῆς παγκόσμιας ἱστορίας. 

Ἡ πρόχειρη στέγη τῶν ἄλογων ζώων ἔγινε ἡ μήτρα τῆς “καινῆς κτίσης”. ῾Η Πύλη, ἀπό τήν ὁποία πέρασε, γιά νά φτάσει στή γῆ μας, ἡ πλούσια καί λυτρωτική θεϊκή ᾿Αγάπη. ῾Η ἀφετηρία τῆς νέας πορείας τοῦ ἀνθρώπινου γένους.  ῾Ο τόπος συνάντησης τοῦ “ἄπειρου” μέ τό “πεπερασμένο”. Τοῦ Θεοῦ μέ τόν ἄνθρωπο. Τῆς ἀπαστράπτουσας θείας ὑπόστασης μέ τή δική μας φθαρμένη καί ἀλλοτριωμένη θεία εἰκόνα. Τό Θυσιαστήριο τῆς δικῆς μας  προσφορᾶς καί τῆς λατρευτικῆς μας προσκύνησης.

Σκύψε, ἀδελφέ μου, στή Φάτνη...

Θέλω νά καταθέσω στή μυστική τράπεζα τῆς ἀνήσυχης ψυχῆς τοῦ συνοδίτη μου ἕνα μήνυμα ἀναφαίρετης ὑπαρξιακῆς βεβαιότητας καί πληρωτικῆς ἱκανοποίησης.

Δέν ἐμπιστεύομαι τό μήνυμά μου στήν ἀνθρώπινη μάζα, πού συντονίζεται, μηχανικά καί παθητικά, στόν ἦχο καί στό ρυθμό τῆς παγκοσμιοποιημένης ὑποκουλτούρας, θυσιάζοντας, στό βωμό τοῦ μιμητισμοῦ, τήν ἰδιαιτερότητα καί τήν αὐτονομία τῆς προσωπικότητας.