Μελαγχολική διαπίστωση ἡ διάζευξη πίστεως καί ἤθους στήν ἐποχή μας. Δυστυχῶς ἀκόμα καί στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία γίνεται συχνά αὐτό τό λάθος. Σκέψεις πάντα ἐπίκαιρες πρός προβληματισμό. (Ἀπό τήν «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», τεῦχος 77, 16-1-2002)

Συνειδησιακός διχασμός

Τοῦ Ἐ. X. Oἰκονομάκου

Aἴσθηση προκάλεσε πρίν ἀπό μερικά χρόνια, ἡ στάση τῆς ἀμερικάνικης κοινωνίας στά ἠθικά σκάνδαλα μέ πρωταγωνιστή τόν τότε πλανητάρχη Mπίλλ Kλίντον, μέσα στούς θαλάμους ἐξουσίας τῶν HΠA. Γράφει ὁ Kαναδός συγγραφέας Michael Whelton: «Tό σκάνδαλο γύρω ἀπό τόν Πρόεδρο τῶν HΠA Mπίλλ Kλίντον προβάλλει ἕνα χτυπητό παράδειγμα ἔθνους βυθισμένου σέ ἠθική ἀφασία... Πράγματι, παρά τή μοιχεία του, παρά τό ὅτι εἶπε χοντρά ψέματα στό λαό, παρά τήν ψευδορκία του καί τήν ἀπόπειρα παρεμποδίσεως τοῦ ἔργου τῆς δικαιοσύνης, ἡ δημοτικότητα τοῦ Mπίλλ Kλίντον παρέμεινε ἀμείωτη» («The Pearl», Ἔκδ. Regina Orthodox Press,1999, σελ. 23). Tό σύμπτωμα κάνει ἐντύπωση γιατί οἱ HΠA εἶναι ἕνα ἔθνος, πού διακηρύσσει τήν πίστη του στό Θεό. Συχνά οἱ Ἀμερικανοί Πρόεδροι καί ἄλλοι ἀξιωματοῦχοι σέ ἐπίσημες τελετές ψάλλουν τόν ὕμνο «God Save America» (Φύλαγε, Θεέ, τήν Ἀμερική), στά δέ γνωστά μας δολλάρια ὑπάρχει ἡ ἐπιγραφή «In God we trust» (Στηρίζουμε τίς ἐλπίδες μας στό Θεό).

Προσευχόμενοι μέ τούς ὕμνους τῆς θείας Λειτουργίας

«Δέν εἶναι οἱ ὕμνοι αὐτοί [της Θείας Λειτουργίας] δημιουργήματα τυχαίων ἀνθρώπων. Εἶναι τό ξεχείλισμα τῆς καρδιᾶς τῶν ἁγίων σου. Αὐτῶν πού σέ λαχτάρησαν καί σέ ἀναζήτησαν καί σέ γνώρισαν καί γεύτηκαν τή μυστική, ἄρρητη χαρά τῆς κοινωνίας καί τῆς ἑνὠσεως μαζί σου. Ἁγιασμένοι ἀπό τή Χἀρι σου καί πυρωμένοι ἀπό τόν θεῖο ἔρωτα, ἄνοιξαν τήν καρδιά τους γιά νά σοῦ προσφέρουν ὅ,τι πολύτιμο εἶχαν, τούς μαργαρίτες τῆς προσευχῆς καί τό μύρο τῶν δακρύων. Ἀπόθεσαν στό Σταυρό σου καί στό Μνημεῖο σου καί στό θρόνο σου τήν εὐγενέστερη ποίησι καί τήν ἁγνότερη λατρεία».

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, Στοχασμοί τοῦ Σαββάτου, α΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 1970), σελ. 93-94

Μηνύματα... μέ πολλούς ἀποδέκτες

Μητροπολίτου Ἀττικῆς και Μεγαρίδος Νικοδήμου

Μέσα στή θολή ἀτμόσφαιρα τῶν ἡμερῶν μας, παράλληλα στίς καταλυτικές, κοινωνικές ἀνατροπές, οἱ ἀπρόσμενες ἐξελίξεις τῶν ἐκκλησιαστικῶν μας πραγμάτων δροῦν ἀρνητικά καί τονίζουν ἕνα μελαγχολικό ρέκβιεμ. Αἰφνιδιάζουν τό λογισμό. Πνίγουν τό λόγο. Καί φορτίζουν τήν ἀνήσυχη ψυχή μέ ἀσήκωτο βάρος ὀδύνης. Δέ θά ἐπιχειρήσω τήν ἱστόρηση τῶν γεγονότων. ῾Η κοινή γνώμη τά ἔχει εἰσπράξει ἀπό τά ἀνοιχτά ταμεῖα τῆς κοινῆς ἐνημέρωσης καί τά ἔχει καταμετρήσει. ῎Οχι ὡς τιμήματα φωτισμένης καί ἐξαγιασμένης ἀγωνιστικότητας. ᾿Αλλά ὡς συμπτώματα ἐκτροχιασμοῦ καί ἀλλοτρίωσης ἀπό τή χαρισματική ᾿Αποστολική καί Πατερική Παράδοση τῆς “ἐν πορείᾳ” ᾿Εκκλησίας μας. Βραχυκυκλωμένος στή σκοτεινιά τοῦ κυκλώνα, ἀναζήτησα φῶς ἀπό τίς ἱστορικές σελίδες ἄλλης ἐποχῆς καί μηνύματα ἀπό προσωπικότητες, πού εἶχαν τό θάρρος καί τή δύναμη, νά σταθοῦν ὄρθιες μέσα στή θύελλα καί νά μιλήσουν μέ παρρησία καί εὐθυκρισία στούς σκοτισμένους ἤ κατατρομαγμένους καπετάνιους τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σκάφους. ῾Η ἐπιλογή ἐκκλησιαστικῆς περιόδου, στήν ὁποία θά ἀναφερθῶ, εἶναι τό δεύτερο κομμάτι τοῦ τέταρτου αἰώνα καί τό πρῶτο τοῦ πέμπτου. ῾Η ἐποχή, κατά τήν ὁποία τό κοσμικό φρόνημα τοῦ παλατίου καί οἱ ἴντριγκες τῶν ἐραστῶν τῆς ἐξουσίας εἶχαν μολύνει τό θυσιαστικό Πατερικό φρόνημα καί εἶχαν φέρει στό προσκήνιο τῶν ἀρχιερατικῶν θρόνων φυσιογνωμίες μέ θολά ὁράματα καί ἀγοραῖο ἦθος. Καί ἡ λαχτάρα μου γιά προσφυγή σέ ἐξαγιασμένο πομπό μηνυμάτων, ἱκανῶν νά ἀφυπνίσουν τήν ἐποχή του καί νά συγκλονίσουν τά ἐκκλησιαστικά στελέχη τοῦ “νῦν αἰώνα”, μέ ἔφερε στόν ἀσκητή τῆς Αἰγυπτιακῆς γῆς, στόν ἅγιο ᾿Ισίδωρο τόν Πηλουσιώτη.῾Ο ἅγιος ᾿Ισίδωρος μᾶς ἄφησε, ὡς πολύτιμη κληρονομιά, περισσότερες ἀπό 2.000 ἐπιστολές. Τίς ἀπευθύνει σέ μεγάλο φάσμα ἀποδεκτῶν. Σέ ᾿Επισκόπους καί ἰδιαίτερα στόν ᾿Επίσκοπο τῆς περιοχῆς του, τόν Εὐσέβιο. Σέ διάφορους κληρικούς καί μοναχούς. Καθώς καί σέ πρόσωπα τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας, πού διαχειρίζονταν ζωτικά προβλήματα τοῦ κοινωνικοῦ σώματος. ῞Ολες οἱ ἐπιστολές του ἀποπνέουν ἄρωμα ζωντανῆς πίστης καί ἀνεπίληπτου βίου. Καί ὅλες οἱ παρατηρήσεις του εἶναι πιστές ἀποτυπώσεις τῆς ἀνέλεγκτης ἐκκοσμίκευσης τοῦ ἡγετικοῦ ἐκκλησιαστικοῦ κυκλώματος και θερμές παροτρύνσεις γιά μετάνοια καί ἐπιστροφή στό πνεῦμα καί στό κλίμα τῆς Πεντηκοστῆς. Ἀπό τή σούμα τῶν ἐπιστολῶν του ξεχώρισα ἐλάχιστες. Κάποιες ἀπό τίς πολλές, πού δίνουν τό στίγμα τῆς ἔκπτωσης καί τῆς διαφθορᾶς ἐκείνης τῆς ἐποχῆς καί, ταυτόχρονα, ἰχνογραφοῦν καί ἀναπλάθουν τή δυναμικότητα τῆς ᾿Εκκλησίας ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, πού διατηρεῖ, ὡς ἀποκλειστικό θησαύρισμα τήν Εὐαγγελική ἀλήθεια καί τό ἀπτόητο, ἀγωνιστικό φρόνημα.

Μαζί Σου πάντοτε!...

«(...) καί οὕτω πάντοτε σύν Κυρίῳ ἐσόμεθα» (Α΄ Θεσ. 4, 17)

Σύντομη ἑρμηνεία: «Κι ἔτσι, ἀφοῦ ἀνεβοῦμε μαζί του στόν οὐρανό, θά εἴμαστε πάντοτε μαζί μέ τόν Κύριο».

Παναγιώτου Ν. Τρεμπέλα, «Η ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ ΜΕ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ», (Ἀθῆναι: Ἀδελφότης Θεολόγων «Ο ΣΩΤΗΡ», 2011), σελ. 882

Πάντα ἐπίκαιρο τό παρακάτω ἄρθρο προσπαθεῖ νά ὁριοθετήσει τήν παρουσία κλήρου καί λαοῦ στό ἐκκλησιαστικό σῶμα, τή σχέση τους καί τήν συνεργασία καί διακονία τους γιά τό ἔργο τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων. (Ἀπό τήν «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», τεῦχος 76, 1-1-2002)

Kλῆρος καί λαός

Τοῦ Ἐλευθερίου Οἰκονομάκου

Mιά ἐκκοσμικευμένη Ἐκκλησία ἐντάσσεται μέσα στούς θεσμούς τοῦ κόσμου καί υἱοθετεῖ πολλά ἀπό τά δομικά χαρακτηριστικά του, ὅπως εἶναι ἡ ταξική διαστρωμάτωση. Ὡς «τάξεις» μέσα στήν Ἐκκλησία θεωροῦνται κατά βάση δύο: ὁ κλῆρος καί ὁ λαός. Ἡ Ἐκκλησία ἀποτελεῖται ὄντως ἀπό τόν κλῆρο καί τό λαό. Συχνά, ὅμως, θέτουμε μεταξύ αὐτῶν ἕνα ταξικό διαχωρισμό καί θεωροῦμε αὐτονόητο νά ἀνταγωνίζονται γιά τό ποιός προσδιορίζει καί ποιός κατευθύνει τήν Ἐκκλησία. Ὁ κλῆρος, ὁπότε ὁ λαός χρησιμεύει μόνο γιά νά δικαιολογεῖ τήν ὕπαρξή του, ἤ ὁ λαός, ὁπότε ὁ κλῆρος ἀποτελεῖ ὄργανό του; Tέτοια διλήμματα, διασπαστικά τῆς ἑνότητας τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας, ἔχει εἰσαγάγει στή νοοτροπία πολλῶν Xριστιανικῶν κοινοτήτων ἡ θεσμοποίησή Tης. Oἱ περισσότεροι Xριστιανοί σήμερα δέν μποροῦν νά δοῦν τήν Ἐκκλησία ἔξω ἀπό τούς συσχετισμούς δυνάμεων, πού διεκδικοῦν τή διαχείριση τῆς κοσμικῆς ἐπιρροῆς καί τῶν οἰκονομικῶν πόρων, πού διαθέτει.

Ἡ φρικτή θυσία

«Ὅταν δῇς τόν Χριστό θυσιασμένο ἐπάνω στήν Ἁγία Τράπεζα, καί τόν ἱερέα νά στέκεται μπροστά στό θῦμα καί νά ἱκετεύῃ κι’ ὅλους νά βάφωνται μέ τό πορφυρό αἷμα, ἄρα πιστεύεις πώς βρίσκεσαι ἀκόμα στή γῆ; Δέν καταλαβαίνεις πώς ἔχεις ἀνυψωθῆ πάνω ἀπό τή γῆ μας καί τήν ὕλη της καί μέ γυμνή τήν ψυχή καί τόν νοῦ καθαρό ἐξετάζεις αὐτά πού γίνονται στόν Οὐρανό;». (Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος).

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Στοχασμοί τοῦ Σαββάτου», α΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 1970), σελ. 64-65

Ἀναδημοσιεύουμε τό παρακάτω κείμενο τοῦ κ. Ἐλευθερίου Οἰκονομάκου ἀπό τό περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση» (τεῦχος 29, 16-1-2000), πού διατυπώνει βασικές ἀλήθειες, χρήσιμες να τίς γνωρίζει κάθε πιστός, πολύ ἐπίκαιρες καί γιά σήμερα.

Ἡ συνοδικότητα τῆς Ἐκκλησίας

Τοῦ Ἐλευθερίου Οἰκονομάκου

H λειτουργία τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας στούς καιρούς μας, τόσο ἀπό τόν τρόπο διεξαγωγῆς τῶν ἐργασιῶν της, ὅσο καί ἀπό τά θέματα, πού τήν ἀπασχολοῦν, προκαλεῖ συχνά τήν ἀπορία: τόσο πολύ ἔχει ἡ ἐκκοσμίκευση διαποτίσει τήν ἐκκλησιαστική μας διοίκηση; Ἡ Ἐκκλησία, ὡς Θεανθρώπινος ὀργανισμός, πορεύεται μέσα στόν κόσμο, ἀλλά δέν εἶναι ἐκ τοῦ κόσμου. Oἱ κοσμικές δομές διοικήσεως δέν εἶναι στά μέτρα Tης. Ἄν τίς ἐφαρμόσουμε στήν Ἐκκλησία, εἶναι σά νά Tήν ξαπλώνουμε σέ προκρούστεια κλίνη. Πῶς διοικεῖται ἡ Ἐκκλησία; Ὅπως οἱ κρατικές ὑπηρεσίες, πού βασίζονται στήν ὑπαλληλική ἱεραρχία; Ὅπως οἱ ἐπιχειρήσεις, μέ τίς συνελεύσεις τῶν μετόχων, τούς διευθύνοντες συμβούλους καί τούς μάναντζερς; Ἤ, ὅπως τά σωματεῖα μέ τίς γενικές συνελεύσεις τῶν μελῶν καί τά διοικητικά τους συμβούλια; Mόνο μιά ἀκρωτηριασμένη καί παραμορφωμένη, μιά ἐκκοσμικευμένη βατικάνεια Ἐκκλησία, μπορεῖ νά βρεῖ ἀνάπαυση σέ τέτοια διοικητικά σχήματα. Ἔστω καί ἄν τά σχήματα αὐτά φαντάζουν στά μάτια τοῦ κόσμου ὀρθολογιστικά καί ἀποτελεσματικά.

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 149, 16-1-2005

Ἡ κοινή μας ἀγωνία

(Ἀγωνία γιά ἐξιχνίαση τοῦ μυστηρίου τῆς ὕπαρξής μας)

Υπάρχει ἕνα κατακυρωμένο ἀξίωμα, πού συνοδεύει τήν ἀτέλειωτη ἱστορική φάλαγγα καί ἐγγράφεται στά προσωπικά δεδομένα τῆς καθεμιᾶς ὕπαρξης. ῾Η βαθειά, ἀκοίμητη ἀγωνία, πού καίει στά σωθικά μας, γιά τήν οὐσία καί τήν ἀξία τοῦ “εἶναι” μας καί γιά τή θέση τοῦ προσώπου μας στήν τρομακτική αἰωνιότητα, δέ διαφοροποιήθηκε μήτε μέ τή διόγκωση τῶν ἐπιστημονικῶν εὑρημάτων μας, μήτε μέ τήν ἰλιγγιώδη ἀνάπτυξη τῆς τεχνολογίας μας. Μέσα στήν ἀσταμάτητη ἱστορική ροή τοῦ χρόνου καί τῶν γενεῶν, στίς ἐκρήξεις τῶν ἀπροσδόκητων ἀνακαλύψεών μας καί στόν παφλασμό τῶν βιοτικῶν ἀνακατατάξεών μας, λειτουργεῖ στά βάθη τοῦ “εἶναι” μας, ζωντανό, τό κοινό μας γονίδιο, ἡ κληρονομημένη πνευματική εὐαισθησία, γιά τόν προσδιορισμό τῆς ὑπαρξιακῆς μας ταυτότητας. Καί αὐτή τήν εὐαισθησία κανένας παράγοντας δέ νομιμοποιεῖται, οὔτε καί μπορεῖ, νά τήν ὑποτιμήσει ἤ νά τήν περιθωριοποιήσει.

Ἡ δική μας προσφορά στόν Κύριο

«...στό ἱερό Δισκάριο βρίσκεται ὁλόκληρη ἡ Ἐκκλησία σου.
Κι’ ὅταν αὐτά τά τίμια δῶρα τά φέρῃ στήν Ἁγία Τράπεζα, γιά νά τά προσφέρῃ σέ σένα καί νά ζητήσῃ νά τά ἁγιάσῃ τό Πνεῦμα σου καί ἡ Χάρις σου, τότε μπροστά σου, μαζί σου εἶναι κι’ οἱ μερίδες μας, εἶναι κι’ οἱ ψυχές μας καί συμπροσφέρονται μαζί σου καί ἁγιάζονται μέ τή Χάρι σου, καί βάφονται μέ τό αἶμα τῆς θυσίας σου.
Αὐτό εἶναι κάτι τό πολύ μεγάλο. Φανερώνει ὃτι ὂχι μόνον οἱ μερίδες τῆς προσφορᾶς ἀλλά πρό παντός οἱ ψυχές μας πρέπει νά προσφερθοῦν σέ σένα καί νά θυσιαστοῦν μαζί σου καί νά ζυμωθοῦν μέ τό αἶμα σου. ‘Υπογραμμίζει τήν οὐσιαστική θυσία, τήν ὁποία κι’ ἐμεῖς σάν σῶμα σου, σάν Ἐκκλησία σου χρωστᾶμε νά σοῦ προσφέρουμε».

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, Στοχασμοί τοῦ Σαββάτου, α΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 1970), σελ. 88-89