Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 156, 1-5-2005

Τό πραξικόπημα

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Απαρατήρητο, ἀπό τά Μέσα ᾿Ενημέρωσης καί, κατά προέκταση, ἀπό  τήν κοινή γνώμη, πέρασε ἕνα χοντροειδέστατο πραξικόπημα, πού ἀποτόλμησε ὁ πρόεδρος τῆς ῾Ιερᾶς Συνόδου τῆς ῾Ιεραρχίας ᾿Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, κατά τήν ἔκτακτη Συνέλευσή της τοῦ περασμένου Φεβρουαρίου. ᾿Αλλά τό πιό ἀποκαρδιωτικό γεγονός εἶναι, ὅτι τό σῶμα τῆς ῾Ιεραρχίας, οἱ θεσμικά ὑπεύθυνοι Σύνεδροι προσπέρασαν καί αὐτοί, ἀνυποψίαστοι, τήν πονηρή, ἀρχιεπισκοπική δολοπλοκία καί, δίχως τήν ἀπαραίτητη ἐπεξεργασία τῶν καταγγελιῶν, τίμησαν μέ τήν ψῆφο τῆς ἐμπιστοσύνης τους τόν κεντρικό μοχλό τοῦ σημερινοῦ ἐκκλησιαστικοῦ χάους.

᾿Αναφέρομαι στή σκηνοθεσία τῆς ψηφοφορίας, γιά τήν παροχή ἐμπιστοσύνης στόν ᾿Αρχιεπίσκοπο, μετά τή δέσμη τῶν καταγγελιῶν, πού κατέθεσε, εἰς βάρος του, ὁ Μητροπολίτης ᾿Ηλείας Γερμανός. Στή δημόσια ἐνημέρωση ἐμφανίστηκε ἡ διαδικασία αὐτή ὡς θρίαμβος  τοῦ κ. Χριστόδουλου. ῾Ως καθολική ἀπόρριψη τῆς μομφῆς, μέ την ὁποία σπίλωσε (δῆθεν) τό πρόσωπό του ὁ συνιεράρχης του Γερμανός καί ὡς, ταυτόχρονη, ἀνανέωση τῆς ἐντολῆς νά συνεχίσει τό ἀρχιεπισκοπικό λειτούργημα καί τήν προεδρική ὑπευθυνότητα στά δυό ἀνώτατα διοικητικά Σώματα τῆς ᾿Εκκλησίας τῆς ῾Ελλάδος, στή Σύνοδο τῆς ῾Ιεραρχίας καί στή Διαρκή ῾Ιερά Σύνοδο.

Αὐτές εἶναι οἱ ἐκτιμήσεις καί οἱ ἐντυπώσεις, πού διαμορφώθηκαν στά χαλκεῖα τῶν μυστικῶν, ἐπικοινωνιακῶν σχεδιασμῶν καί διεσπάρησαν σέ ἐφημερίδες καί τηλεοπτικά κανάλια, ὡς μηνύματα ἐπανατοποθέτησης τοῦ ἀρχιεπισκοπικοῦ προσώπου στό βάθρο τῆς ἀκέραιης καί ἀλέκιαστης τιμῆς. Γιά κεῖνον, ὅμως, πού ψάχνει, πίσω καί πέρα ἀπό τίς γιγαντοαφίσες τῆς τεχνητῆς προβολῆς, τήν ἐκκλησιολογική ἐντιμότητα καί τίς ἐγγυήσεις τοῦ ὀφειλόμενου σεβασμοῦ στήν Κανονικότητα καί στή Νομιμότητα, ὁ χειρισμός τοῦ θέματος ἀποδεικνύεται τραγικό πραξικόπημα.

***

Σύντομο ἱστορικό

Θά ξεκινήσω τήν ἐκδίπλωση τοῦ προβληματισμοῦ μέ ἕνα μικρό, συνοπτικό, ἱστορικό.

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 152, 1-3-2005

Τό βαθύ τραῦμα (2)

Μητροπολίτου Ἀττικής καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Βαθύ τό τραῦμα στό σῶμα τῆς ᾿Εκκλησίας τῆς ῾Ελλάδος. Μέ φανερές καί ἀνησυχητικές τίς περιπλοκές. Καί μέ φοβερά ἐπικίνδυνες τίς ἐπιπτώσεις. Πρόκειται γιά τήν ὁμηρία τοῦ Συνοδικοῦ Σχήματος στίς ἀσυγκράτητες, φιλόδοξες παρορμήσεις τοῦ κ. Χριστόδουλου. ῾Υπεύθυνος γιά τό τραῦμα καί γιά ὅ,τι προκύψει, εἶναι ὁ “τρώσας” ᾿Αρχιεπίσκοπος. ῾Ο ἄνθρωπος, πού θεώρησε τήν ᾿Εκκλησία προσωπικό του τιμάριο καί ἐφαλτήριο κοσμικῆς ἀνάδειξης. Κινήθηκε, ἑπτά χρόνια τώρα, μέ ἀποκλειστικό ὅραμα νά πνίξει τή Συνοδική πολυφωνία. Τήν ἀγωνία καί τόν πόνο καί τήν ἐλεύθερη, ἀλλά ὑπεύθυνη, εἰσφορά γνώμης τῶν συλλειτουργῶν του. Στόχος του καί ἐπιδίωξή του, νά ἀναδειχθεῖ καί νά προβληθεῖ μόνος, σέ ἑλληνική καί σέ παγκόσμια κλίμακα, ὡς χαρισματικός ἡγέτης καί ὡς ἀποκλειστικός διαχειριστής τῶν θεμάτων τῆς ᾿Εκκλησίας τῆς ῾Ελλάδος. 

῾Η συνείδηση τῆς ᾿Εκκλησίας, πού ἐκφράζεται, τούτη τήν ὥρα, μέ τίς πυκνές καί τίς δυναμικές -σχεδόν παλλαϊκές- ἀντιδράσεις, ἔχει ἐπισημάνει καί ἔχει στιγματίσει πολλές ἀπό τίς ἀνορθόδοξες μεθοδεύσεις του. Καί ἔχει καταθέσει, στό ἀδέκαστο κριτήριο τῆς ἱστορίας, τήν προσήλωσή της στήν κρυστάλλινη Πατερική Παράδοση καί τήν ἀγωνία της γιά τις συνέπειες τῶν ἀπανωτῶν ἀρχιεπισκοπικῶν ἐκτροπῶν. ῾Ωστόσο, τό φαινόμενο τῆς Συνοδικῆς ὁμηρίας καί ἀποδιοργάνωσης, δέ φαίνεται νά προβλημάτισε, ὅσο θά ἔπρεπε, τό ἐκκλησιαστικό πλήρωμα. ῾Η ἐπικινδυνότητα τοῦ τραύματος δέν ἐπισημαίνεται καί δέν προβάλλεται μέ ἐπάρκεια ἀπό τίς θεολογικές γραφίδες καί ἀπό τήν ἐκκλησιαστική ἐπικαιρότητα. ῎Ισως γιατί, μέσα στήν καταιγίδα τῶν γεγονότων καί στή συρροή τῶν θλιβερῶν πληροφοριῶν, δέν ἔγινε ἀντιληπτή ἡ ἀγχώδης ἐπιδίωξη τοῦ Χριστόδουλου, πού ἀποβλέπει στήν ἀπονεύρωση καί στήν καθυπόταξη τῆς ἐκκλησιαστικῆς Συνοδικότητας. ῎Ισως καί γιατί, ἡ ὑποκριτική του προσπάθεια νά ἐμφανίζεται στό δημόσιο φόρουμ καλυμμένος μέ τό μανδύα τοῦ νομιμόφρονα καί οἱ πολλές του, ψευδεπίγραφες, ἀναφορές σεβασμοῦ στούς ῾Ιερούς Κανόνες, παραπλάνησαν τήν κοινή γνώμη καί δημιούργησαν τήν ἐντύπωση, πώς δέ σχεδιάζει καί δέν τροχιοδρομεῖ τέτοιες τυφωνικές μεταρρυθμίσεις. ῎Ετσι, ὁ πολύς κόσμος, ἀνυποψίαστος καί ἀπληροφόρητος, ἀναπαύεται στήν ψευδαίσθηση, ὅτι ὁ σημερινός ᾿Αρχιεπίσκοπος ἐμμένει στήν τιμημένη ἀρχή τῆς Συνοδικότητας καί, ὅτι δέν αὐθαιρετεῖ, στρεβλώνοντας τό θεσμό καί ἐπιβάλλοντας παντοῦ καί πάντοτε τίς δικές του ἐπιλογές.

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Φωνή θρηνούντων ποιμένων», α΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 1995), σελ. 8, 277-280, 60-67

ΦΩΝΗ ΘΡΗΝΟΥΝΤΩΝ ΠΟΙΜΕΝΩΝ

«...Ἡ ἐμπειρία τῆς ὀδύνης εἶναι πάντοτε θησαυρός, πού πλουτίζει τούς κληρονόμους. Προσμέτρησι τῆς ἀνθρώπινης ἀδυναμίας καί γεῦσι τῆς δυνάμεως καί τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ...»

38. «Oὐρανόν τό σπήλαιον...» 

Kύριέ μου, Σαρκωμένε Λόγε τοῦ Θεοῦ, μέ τήν ἐνανθρώπησή Σου μεταποίησες τό ταπεινό Σπήλαιο τῆς Bηθλεέμ σέ οὐρανό. Ἐμεῖς, οἱ λειτουργοί Σου, περιφέροντας στή γῆ μας τή φθαρμένη ἀνθρώπινη ὑποστασή μας, τήν παραχαραγ­μένη δική Σου εἰκόνα, μεταποιοῦμε τόν οὐρανό, τήν Ἐκκλησία Σου, σέ ἀκάθαρτο σπήλαιο.

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, ‟Τό «τραῦμα» τῆς ἀγάπης”, α’ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 2002), σελ. 102

Το είδωλο της εποχής μας

«… Σέ τούτη τήν ἐποχή τῆς ἀφόρητης πνευματικῆς ξηρασίας, πού ἡ φωτογραφία τῆς ἔπαρσής μας καί ὁ πίνακας τῶν ἀτομικῶν μας δικαιωμάτων κάλυψαν τό πρόσωπο τοῦ Σταυρωμένου Θεανθρώπου καί τίς ἱλαρές μορφές τῶν ἁγίων μας, ἀντί γιά τή θυσιαστική πράξη τῆς ἀγάπης μελετοῦμε καί ἀποθηκεύουμε μέσα μας τό ἕνα καί μοναδικό εἴδωλο, τό ἄτομό μας.»

Ἄρθρο ἀπό τό περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», τεῦχος 237, 16 Σεπτεμβρίου 2008

Μοναχικοί ὁδοιπόροι

Μητροπολίτου Ἀττικῆς και Μεγαρίδος Νικοδήμου

Σύνδρομο ἀπροσδόκητης καί γενικευμένης μοναξιᾶς. Ἡ πικρή καί μελαγχολική ἐμπειρία τῆς γενιᾶς μας. Τό μελανό στίγμα τῆς “προοδευμένης” ἐποχῆς μας. Ὁ κοινός στεναγμός μας, πού ἐμβολίζει τό, ἐμφανισιακά, πλουμιστό ἀνάκτορο τῆς ἀναπτυγμένης καί ἐκσυγχρονισμένης εὐμάρειάς μας καί ἐγγράφεται ἐμφαντικά, ὡς ρέκβιεμ, στό σκληρό δίσκο τῶν βιωμάτων μας.

Περιμένατε μιά τέτοια ἔκβαση τοῦ περιπετειώδους ταξιδιοῦ τῆς ἱστορικῆς ἅμαξας; Θά μπορούσατε νά φανταστεῖτε, κατά τήν περίοδο τῶν νεανικῶν σας ὀνείρων, πώς στόν αἰώνα τῶν πολλῶν ἀγαθῶν καί τῆς ἐκλεπτισμένης τεχνολογίας, τό σκοτεινό σύννεφο τῆς ἀφόρητης ψυχικῆς καταχνιᾶς θά σκέπαζε τούς δρόμους τῆς ὑπαρξιακῆς συμπόρευσής μας, θά ἔπνιγε τή χαρά καί τήν εὐτυχία τῆς ἐγκάρδιας καί γόνιμης “κοινωνίας” μας καί θά μᾶς ἔσπρωχνε στά μονοπάτια τῆς ἀποξένωσης καί τῆς ψυχικῆς ἀπομόνωσης;

Θρῆνος

(Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, Ἔπη ἱστορικά: Migne XXXVII, 1407)

Μετάφραση Μητροπολίτου Ἀττικῆς και Μεγαρίδος Νικοδήμου

Μία ἀκόμα θρηνώδης κραυγή, πού καταλήγει σέ λόγια ἐμπιστοσύνης καί ἀφιερώσεως.

Ἄν εἴχε προσβληθῆ

            ἡ ὑγεία τοῦ σώματός μου

θά εὕρισκα κάποιο γιατρό.

            Ἄν ἤμουνα φτωχός

θά ἔτρεχα σέ κάποιο πλούσιο·

            καί στό λιμάνι, ἄν ἤμουν ζαλισμένος·

Ἄν μέ ἀδικοῦσαν,

            θά κατέφευγα στούς νόμους καί τό δικαστήριο.

Καί κάποιος θάμνος θά μ’ ἔσωζε

            ἀπ’ τό γκρεμό.

Μά ὅταν ζητάῃ νά μέ βάλῃ κάτω ἀπ’ τά πόδια του

            ὁ διάβολος, πού ἔφθειρε τή θεία εἰκόνα,

ποιός ἄλλος μπορεῖ νά μοῦ γίνῃ στήριγμα

            ἐκτός ἀπό σένα, Κύριε;

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Ἡ ἱκεσία ἑνός Ἁγίου», β΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 1994), σελ. 235

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 82, 1-4-2002

2004 μετά Χριστό...

Μητροπολίτου Αττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Τό 2004 ἔχει σημανθεῖ ὡς ὁρόσημο γιά τήν ἑλληνική πατρίδα. Κάτι σάν σταθμός συνάντησης μέ τήν αἰώνια δόξα. Σάν ἱστορική ἀναβάπτιση τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου καί ἀνύψωση τοῦ κάθε ῞Ελληνα (καί τοῦ ᾿Ολυμπιονίκη ἀθλητή καί τοῦ ἐθελοντή ὁδοκαθαριστή) στό βάθρο τῆς ὑπέρτατης τιμῆς καί τῆς οἰκουμενικῆς ἀναγνώρισης. ῞Ολοι ἐμεῖς θά βιώσουμε καί θά δείξουμε τό μεγαλεῖο τῆς φυλῆς. Καί ὅλοι οἱ ξένοι θά γονατίσουν καί θά προσκυνήσουν τό ἀθάνατο ὀλυμπιακό πνεῦμα καί τίς ἀθλητικές ἐπιδόσεις τῆς σύγχρονης ἑλληνικῆς νιότης.

Δέν ἀντικρίζω μεμψίμοιρα ἤ ἐπικριτικά τίς ἐργώδεις προετοιμασίες τοῦ σημαντικοῦ ἀθλητικοῦ γεγονότος. ῎Αν καί, μέ τούς μεγαλόπνοους προγραμματισμούς καί μέ τήν ἐμπορική ἅμιλλα, πού συμπορεύεται μέ τό ἄγχος γιά μεγάλες, ἴσως καί ἰδιοτελεῖς, ἐπιδόσεις, ἡ ὀλυμπιακή προοπτική ἄθλησης ἀπωθεῖται ὁλοένα καί περισσότερο στή σκιά καί ἄλλες ἐπιδιώξεις κυριαρχοῦν στό τηλεοπτικό προσκήνιο καί στά ἐργοτάξια τῶν σχεδιασμῶν καί τῆς δουλειᾶς. ῾Η ἄθληση δέ δείχνει νά εἶναι ὁ κύριος στόχος. Καί τό λιτό, ἀλλά δοξασμένο, στεφάνι τῆς ἐλιᾶς δέ θεωρεῖται ἱκανό ἔπαθλο, γιά νά στεφανώσει τά κεφάλια τῶν νικητῶν. Σκοτεινά παρασκήνια δουλεύουν, γιά νά καρπωθοῦν τήν εὐκαιρία. Καί λάγνοι τῆς δόξας καί τοῦ χρήματος κινοῦνται μεθοδικά, γιά νά ἀποσπάσουν τήν παγκόσμια ἀναγνώριση ἤ νά ἁρπάξουν τό περιεχόμενο τῶν πολυκλαδικῶν ταμείων. 

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Ἡ ἑνότητα τῆς Ὀρθοδοξίας», α΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 1999), σελ. 6-8, 52-53

Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

1. Τό πρόβλημα

...Eἶναι χαρακτηριστικό ὅτι σέ κάθε ἐπίσημη συνάντησι προκαθημένων τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν καί σέ κάθε ἐπικοινωνία ἀδελφῶν Ἐπισκόπων, ἡ ἐπιθυμία τῆς ἑνότητας ἐκφράζεται μέ ζωηρότητα καί ἡ ἐπιχειρηματολογία ἐκδιπλώνεται μέ πάθος καί πειστικότητα. Ἡ ἑνότητα παραμένει τό κεντρικό κεφάλαιο τῆς Ὀρθόδοξης Θεολογίας μας. Ἀντιμετωπίζεται ὡς θησαυρός κληρονομημένος ἀπό τούς Πατέρες μας. Ὡς προϋπόθεσι καί ὡς παράγωγο τῆς Συνοδικῆς δομῆς τῆς Ἐκκλησίας μας. Ποτέ, ὅμως, ὡς κατάστασι στατική, «τετελειωμένη». Πάντοτε, ὡς καρπο­γονία δυναμική τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Ὡς κλίμα πνευματικό, πού ἐπιδέχεται βελτίωσι καί ἀνάπτυξι. Ὅλοι ἀναγνωρίζουν ὅτι ἡ ἑνότητα μέσα στήν εὐρύτατη οἰκογένεια τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας μας δέν εἶναι ἡ ἀδιατάρακτη, μηχανική περιχώρησι τῶν ψυχῶν καί τῶν τοπικῶν Ἐκκλησιῶν. Eἶναι ἡ ἐργώδης προσπάθεια νά βιωθῆ ἡ ἀτμόσφαιρα τοῦ Mυστικοῦ Δείπνου καί νά μεταφερθῆ στή σύγχρονη πραγματικότητα τό πνεῦμα διακονίας, πού μᾶς παραδόθηκαν ἐκείνη τήν ἀνεπανάληπτη στιγμή μέ τό συγκλονιστικό ὑπόδειγμα τοῦ Ἱεροῦ Nιπτήρα.

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 247, 16-2-2009

᾿Εμπλοκή καί διαπλοκή

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Κατάθεσα, σέ δυό συνέχειες, τίς ἐκτιμήσεις μου καί τίς ἀνησυχίες μου γιά τό  σχῆμα “τῆς Νόμῳ κρατούσης Πολιτείας”. Γιά τό καταπιεστικό σύστημα διοίκησης τῆς ᾿Ορθόδοξης ἑλληνικῆς ῾Εκκλησίας μας, πού τή δεσμεύει καί τήν καθυποτάσσει στό ἀτίθασο ἅρμα τῆς κοσμικῆς Πολιτικῆς ἐξουσίας καί τή σύρει σέ μιά σκόπιμη, ἀδιάκοπα ἐναλλασσόμενη καί τραγικά ἀτελέσφορη διακύμανση ἀπό τήν ἰσοπεδωτική ἐμπλοκή στά γρανάζια τῆς κρατικῆς μηχανῆς στή σκοτεινή διαπλοκή μέ τούς ἐξουσιαστές τῆς ἡμέρας.

Στό διάστημα τῆς ἐνασχόλησής μου μέ τό θέμα αὐτό, ξέσπασαν, ἀδόκητα, οἱ τραγικές ἐξεγέρσεις, πού ἔφεραν στό ὅριο τῆς ἀπόγνωσης καί τοῦ ἀλληλοσπαραγμοῦ ὁλόκληρη τήν ἑλληνική οἰκογένεια. Τά Σχολειά ἔκλεισαν. Τά παιδιά μας ξεχύθηκαν στούς δρόμους. Οἱ διαμαρτυρίες τους, τά παράπονά τους καί οἱ καταφορές τους στρίμωξαν στά ἑδώλια τῆς ἐνοχῆς τήν κατεστημένη γενιά καί τήν ἐπιλεγμένη ἡγεσία της. Τό αἷμα ἔβαψε τήν πολύπαθη ἑλληνική γῆ. Οἱ φωτιές ἀπανθράκωσαν περιουσίες, πού ἀποκτήθηκαν μέ βαρύ μόχθο. ῾Η καθημερινότητα πῆρε “τήν ἀνάποδη” καί κατάντησε κόλαση.

῾Η ἐμπειρία τῆς κοινωνικῆς αὐτῆς καταιγίδας, μέσα στά πλαίσια τῆς εὐρύτατης προβληματικῆς της, μοῦ ἔδωσε τό ἔναυσμα, νά ξανατοποθετήσω στήν τράπεζα τῆς ἔρευνας καί τῆς ἐπισταμένης τομογραφίας τό σχῆμα ἐξάρτησης τῆς ᾿Εκκλησίας ἀπό τήν Πολιτεία καί νά φωτογραφήσω τά ἀρνητικά καί, κατά περίπτωση, καταστροφικά παράγωγα τοῦ ἄθεσμου ἐναγκαλισμοῦ τοῦ χαρισματικοῦ ἐπισκοπικοῦ ἡγετικοῦ λειτουργήματος μέ τήν, ἐντυπωσιακά πολύχρωμη ἤ διακριτικά καμουφλαρισμένη, κοσμική σκοπιμότητα.