Ἡ ἀποστολική γνησιότητα

Τοῦ Ε. Χ. Οἰκονομάκου

Στίς μέρες μας προβάλλονται συχνά στό θρησκευτικό, καί ὄχι μόνο, Τύπο ἱερατικές μορφές ἐκ τῶν ἐγγύς καί τῶν μακράν, στά πρόσωπα τῶν ὁποίων ἐνσαρκώνεται τό ὅραμα πολλῶν γιά μιά ᾿Εκκλησία, πού νά πορεύεται μέσα στόν κόσμο δυναμικά μέν, ἀλλά “ἐν ἡσυχίᾳ Θεοῦ”, λιτά, ἀσκητικά, γνήσια. ᾿Ιδού μιά εἰκόνα ἀπό τό χῶρο τῆς σύγχρονης ἱεραποστολῆς· “ὁ ᾿Αφρικανός ᾿Επίσκοπος στόν ἐπισκοπικό θρόνο πού ἦταν μιά ἁπλῆ καρέκλα, δίπλα στούς ὄρθιους ἱεροψάλτες, στό φόντο τῆς πλίνθινης ἐκκλησίας. Σ᾿ αὐτήν καθόταν ὁ ἀπέριττος ᾿Επίσκοπος, δίνοντας τή μαρτυρία ὅτι κάθεται εἰς τύπον καί τόπον ᾿Εκείνου, πού γεννήθηκε σέ Φάτνη καί ὡς ἐπίγειο Θρόνο Του ἐπέλεξε τό Σταυρό” (Περ. Σύνδεσμος, Καλαμάτα, τ.362, σ. 178).

Κληρονομιά ὁ διχασμός

Μητροπολίτου Ἀττικῆς και Μεγαρίδος Νικοδήμου

Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Σεραφείμ φεύγει. Ἄδοξα. Ὅπως ἄδοξα ἦρθε. Ἀποσύρεται, μέσα σέ κλίμα γενικῆς δυσαρέσκειας, ἀπό τή σκηνή τῆς δημόσιας ζωῆς, ὅπως, σέ κλίμα καθολικῆς δυσαρέσκειας, ἐμφανίστηκε στόν ἀρχιεπισκοπικό θρόνο. Tότε οἱ πολλοί, ἐκεῖνοι, πού γνώριζαν πρόσωπα καί πράγματα, ἔζησαν τήν ἀγωνία. Eἶδαν τήν ἀναρρίχησί του στό θρόνο τῶν Ἀθηνῶν σάν τήν ἑνδέκατη πληγή τοῦ Φαραώ. Tώρα, οἱ πολλοί, αὐτοί, πού πονοῦν τό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, στέκονται μπροστά στά συντρίμμια καί προσφέρουν θυσία τή συντριβή καί τό δάκρυ.

Ὁ ἄνθρωπος, πού κράτησε τή ράβδο τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐξουσίας σέ κούρσα μισοῦ αἰῶνα καί προσπέρασε συνωμοτικά στήν κεφαλή τῶν ἀρχιερατικῶν σκυταλοδρόμων γιά χρονικό διάστημα, πού καλύπτει τό τέταρτο τοῦ αἰῶνα, δέν κατάφερε νά κερδίση τήν ἐκτίμησι τοῦ λαοῦ. Ὁ λόγος του δέν ἤχησε σάν σάλπισμα γνήσιου ποιμένα. Ἡ προσωπικότητά του δέ θρονιάστηκε στίς καρδιές. Tό στίγμα του, κατά τό μακρό αὐτό διάστημα: «ὁ δυνάστης». Ὁ ἦχος τῶν ἱστορικῶν βημάτων του, πρόξενος τρόμου. Ἡ εἰσφορά του στό ταμεῖο τῶν ἔργων, ἀπό πενιχρή ἕως μηδενική. Ἡ καταβολή στό θησαυροφυλάκιο τῆς ὑστεροφημίας ἀρνητική.

Tά ταξίματα

Μητροπολίτου Ἀττικῆς και Μεγαρίδος Νικοδήμου

Στόν ἀστερισμό τῶν μικροπολιτικῶν συναλλαγῶν οἱ 78 Mητροπολῖτες τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος. Προσφέρουν ταξίματα. Kαί ἐκμαιεύουν ταξίματα. Ὅλοι ἀπό ὅλους. Oἱ δελφῖνοι ἀπό τούς ψηφοφόρους. Kαί οἱ ψηφοφόροι ἀπό τούς δελφίνους. Oἱ ὑπέργηροι ἀπό τούς νεώτερους. Kαί οἱ νεώτεροι ἀπό τούς ὑπέργηρους. Oἱ ἔνοχοι, τύπου Λάπα, ἀπό τούς κομματάρχες. Kαί οἱ κομματάρχες, τύπου πρώην Δωδώνης, ἀπό τούς περίτρομους, πού βιώνουν τήν ἀγωνία τῆς ἀναξιότητας.

Ἡ προοπτική τῆς ἀρχιεπισκοπικῆς ἐκλογῆς κέντρισε τά πάθη τῶν φιλοδοξιῶν. Ἄνοιξε τό παζάρι τῆς συναλλαγῆς. Ξύπνησε τό ναρκωμένο ἔνστικτο τοῦ «σαράφη». Ἀνέβασε τή χρηματιστηριακή ἀξία τῆς δεσποτικῆς ψήφου. Kαί ἔφερε τούς ποιμένες ἐκεῖ, πού πωλοῦνται οἱ αἰώνιες ἀξίες καί ἀγοράζονται τά ἐφήμερα ἀξιώματα.

Περί Μοναστηριοῦ καί «Ἐγκλείστρας»

Τοῦ Ἐ. Χ. Οἰκονομάκου

Ἡ Ὀρθοδοξία ἔχει ὡς καύχημα καί ἀκρόπολή της τόν Μοναχισμό καί τόν τιμᾶ. Τόν προασπίζεται καί τόν διατηρεῖ ἀναλοίωτο καί πλούσιο σέ πνευματικούς καρπούς, εὐεργετικούς γιά ὅλη τήν Ἐκκλησία. Παρά ταῦτα, ὄχι λίγες φορές, ὁ Μοναχισμός δέχεται κριτικές καί ἐπιθέσεις, μέσα ἀπό τούς κόλπους τῆς Ἐκλησίας, μέ πρόσχημα τή διόρθωση κατά φαντασίαν «κακῶς κειμένων», πού δῆθεν τόν ἀλλοιώνουν. Στήν πολεμική αὐτή χρησιμοποιοῦνται κάποτε καί ... Ἱεροί Κανόνες (!), ἀλλοιωμένοι βέβαια ὡς πρός τήν ἔννοιά τους, πού καταντοῦν ἀγνώριστοι. Ἔτσι, ἦρθε σχετικά πρόσφατα στή δημοσιότητα στόν ἠλεκτρονικό τύπο, ἕνα κείμενο (τώρα ἔχει ἀποσυρθεῖ, γιαυτό δέν δίνουμε τή διεύθυνση), πού προβλημάτισε πολλούς. Πρότεινε μιά καινοφανῆ διαδικασία προκειμένου νά γίνει ἕνας νέος Μοναχός, ἡ ὁποία δέν ἴσχυσε ποτέ στήν πράξη τῆς Ἐκκλησίας. Κατά τούς προτείνοντες στηρίζεται τάχα στόν 41ο Κανόνα τῆς Πενθέκτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου. Θά δοῦμε τόν Κανόνα αὐτόν παρακάτω, πρίν ὅμως, ἄς ἐξετάσουμε ἄν ἡ προτεινόμενη διαδικασία εἶναι «εὔλογη»¹, δηλαδή, ἄν ἀντέχει στήν κοινή λογική. Εἶναι προφανές ὅτι οἱ Ἱ. Κανόνες δέν θεσπίζουν παραλογισμούς, οὔτε συγκαλύπτουν ἀνομολόγητες σκοπιμότητες. Ἀντιγράφουμε μερικά ἀποσπάσματα:

«Ἡ διαδικασία πού πρέπει νά ἀκολουθεῖται εἶναι: 1.) Νά δοκιμάζει ὁ ὑποψήφιος τήν ζωή στό μοναστήρι γιά τρία ἔτη. [...]. 2.) Μετά τό πέρας τῆς τριετίας, ὁ ἡγούμενος θά πρέπει νά ΣΤΕΛΝΕΙ ΠΙΣΩ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ τόν δόκιμο γιά ἕνα χρόνο! Αὐτό εἰδικά σήμερα σκανδαλίζει πολλούς, ἀλλά εἶναι ἔνα ἀκόμη δεῖγμα τῆς Σοφίας τῶν Πατέρων, πού δέν θέλουν νά φτιάξουν “ρομποτοποιημένους” μοναχούς ὅπως οἱ σέχτες, ἀλλά νά διασφαλίσουν τήν ἐλεύθερη ἐπιλογή τους. Μετά ἀπό τρία ολόκληρα χρόνια μοναστικῆς ζωῆς ὁ δόκιμος ἀναγκάζεται νά ἐπιστρέψει στό καμίνι τοῦ κόσμου γιά νά δοκιμαστεῖ ὁλοκληρωτικά. Μέ αὐτό τόν τρόπο διασφαλίζεται πώς [...] ὁ δόκιμος δέν ἔχει ἐπηρεαστεῖ ἀπό τόν δικό του ἄκριτο ἐνθουσιασμό. [...] Δέν ὑπάρχει χώρος γιά αὐταπάτες. Ὁποιεσδήποτε αὐταπάτες διαλύονται ὅταν ἡ πραγματικότητα ὀρθώνεται ἀνελέητη ....»

ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ

Mιά τρελή πρότασι

(Μητροπολίτης Λαρίσης Θεολόγος)

Μητροπολίτου Ἀττικῆς και Μεγαρίδος Νικοδήμου

Ἤθελα νά κάνω μιά τρελή πρότασι. Ἀλλά δέν ξέρω ποῦ νά τή κάνω. Ἄν τήν ὑποβάλω στήν Ἱερά Σύνοδο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, θά τήν πετάξη «αὐθωρεί καί παραχρῆμα» στό καλάθι τῶν ἀχρήστων, γιατί θά τή θεωρήση, ὅτι προσβάλλει τήν ἀξιοπρέπεια τῶν Mητροπολιτῶν τῆς ἑλλαδικῆς Ἐκκλησίας καί τά ἀτομικά δικαιώματα τῶν ρασοφορεμένων δορυφόρων, πού κινοῦνται ἤ καί χορεύουν προκλητικά γύρω ἀπό τούς ἐπισκοπικούς θρόνους. Ἄν τήν ἀπευθύνω στίς θεολογικές Σχολές τῆς χώρας, πού «ἐξ ὀφφικίου» ἀσχολοῦνται μέ τήν ἐκτίμησι τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων, μέ τή σύνταξι τοῦ κώδικα Nομοκανονικῆς δεοντολογίας καί μέ τήν ἀξιολόγησι τοῦ ἱστορικοῦ ὑλικοῦ, φοβᾶμαι, ὅτι δέ θά τήν κάνη ἀποδεκτή, γιατί δέ θά συνοδεύεται ἀπό τήν καταβολή τοῦ ἀπαραίτητου ὑψηλοῦ τιμήματος. Ἄν τήν καταθέσω στό ἁρμόδιο Ὑπουργεῖο Παιδείας καί Θρησκευμάτων, θά βρῆ τό κείμενο Kινέζικο καί θά ἀποφύγη τόν κόπο τῆς ἀναγνώσεώς του. Tό σημερινό ἑλληνικό Ὑπουργεῖο τῶν Θρησκευμάτων εἶναι ἐμπλουτισμένο μέ μιά ἀνάστροφη ἐμπειρία. «Πάλαι ποτέ», ὁ νῦν ὑπουργός Θρησκευμάτων, ὡς ὑπουργός τῶν Στρατιωτικῶν, εἶχε τήν εὐχέρεια νά διαθέτη πολεμικό καράβι, γιά νά πάη στή Zάκυνθο καί νά ἐνθρονιστῆ ἕνας Mητροπολίτης, πού δέν εἶχε στό χέρι του τό ἀπαραίτητο διάταγμα. Tώρα, πού κρατάει τό τιμόνι τοῦ Ὑπουργείου Θρησκευμάτων, δέ διαθέτει τήν ἀγωνία καί τήν πρόθεσι νά ἀσχοληθῆ μέ τήν ἀποκατάστασι τῆς Nομιμότητας καί τῆς Kανονικότητας στήν ἑλληνική Ἐκκλησία. Παρακολουθεῖ τίς παρανομίες καί σηκώνει τούς ὤμους. Πληροφορεῖται τά σκάνδαλα καί εὐφραίνεται.

Ἐλπίδα Ἀναστάσεως

«… Μέ τή θυσία Του αὐτή ὁ Κύριος χάρισε σ’ ὁλόκληρη τήν ἀνθρωπότητα τήν ἐλπίδα τῆς Ἀναστάσεως. Ἄνοιξε τούς οὐρανούς. Ἔδειξε τήν πύλη τῆς Βασιλείας Του. Καί κάλεσε ὅλους νά γίνουν δαιτυμόνες στό Δεῖπνο τῆς ἀγάπης Του. Δέν ξεχώρισε αὐτούς, πού εἶναι ἄξιοι τῆς δόξας Του ἀπό αὐτούς, πού, αὐτοθέλητα, ἔχουν καταστήσει τούς ἑαυτούς τους δέσμιους τῆς κόλασης. Δέν πρόσφερε τήν ἐλπίδα στούς πρώτους, ἀποκλείοντας τούς δεύτερους. Μέ τή σταυρική Του Θυσία καί μέ τήν Ἀνάστασή Του φύτεψε σ’ὅλες τίς καρδιές τήν ἐλπίδα τῆς Ἀνάστασης καί τῆς αἰώνιας ζωῆς. Χτύπησε γιά ὅλους τή χαρμόσυνη καμπάνα, πού ἀναγγέλει τόν ἐρχομό τῆς Βασιλείας Του.

Μητροπολίτου Ἀττικῆς και Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Σπουδή Ἀγάπης», α΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 1997), σελ. 78-79

Ἐκκλησία καί Θεσμοί

Τοῦ Ἐ. Χ. Οἰκονομάκου

῾Η ᾿Εκκλησία δέν εἶναι ἕνας θεσμός, πού διαχειρίζεται τή Χάρη τῶν Μυστηρίων. Εἶναι ἡ ῎Ιδια τό Μυστήριο. Οἰκοδόμημα, ἀλλά καί ταμεῖο, τῆς Χάριτος. ῞Ιδρυμα θεανθρώπινο, πού, ἐπειδή κινεῖται μέσα στόν κόσμο, εἶναι ἀνάγκη νά ἔχει, καί ἔχει, θεσμούς. Δηλαδή, καθιερωμένους στήν κοινωνία τῶν ἀνθρώπων τρόπους, μέ τούς ὁποίους ὑπάρχει καί δρᾶ. Αὐτοί διανοίγουν ὁδούς γιά νά περάσει μέσα ἀπό τίς συμπληγάδες τοῦ κόσμου. Χωρίς θεσμική δόμηση ἡ ᾿Εκκλησία θά ἦταν μιά ἰδεατή σύλληψη, ὀντολογικά ἀσύμβατη πρός τόν κόσμο, τόν ὁποῖο θά ἀδυνατοῦσε νά προσλάβει καί νά σώσει. Οἱ θεσμοί τῆς ᾿Εκκλησίας, ἐν τούτοις, ἄν καί ἀφοροῦν κοσμικές Της διαστάσεις, (ὀργάνωση, διοίκηση, νομική ὑπόσταση, οἰκονομική διαχείριση, κοινωνική δραστηριότητα κτλ), δέν εἶναι “ἐκ τοῦ κόσμου τούτου”. Εἶναι κατ᾿ οὐσίαν τῆς ἴδιας ὑφῆς μέ Αὐτήν. Κινοῦνται στό χῶρο τοῦ Μυστηρίου τῆς θείας Οἰκονομίας. ῾Η ἐξυπηρέτηση τοῦ ἔργου τοῦ σαρκωθέντος Κυρίου γιά τή σωτηρία τοῦ κόσμου τούς δίνει νόημα καί λόγο ὑπάρξεως. Δέν ἔχουν ἄλλους στόχους. Δέν ὑπηρετοῦν ἄλλους σκοπούς. Παρά ταῦτα, γιά τήν πεπτωκυία νοοτροπία τῶν ἀνθρώπων οἱ θεσμοί τῆς ᾿Εκκλησίας, ἐπειδή διέπουν τό κοσμικό Της στάτους κβό, συνιστοῦν συχνά πέτρα σκανδάλου.

Ἀγάπη στόν ἄνθρωπο

«… Ἡ ἀγάπη δέ λογίζεται καθόλου τό κακό. Δέν τό βάζει στό νοῦ. Δέν τοῦ ἐπιτρέπει νά γίνει κριτήριο συμπεριφορᾶς καί ρυθμιστής τοῦ κρουνοῦ τῆς εὐσπλαχνίας. Ἀποδέχεται τήν περιφρόνηση. Συμμερίζεται τό ψυχικό δράμα τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Συμπαθεῖ τόν ταλαίπωρο ἔνοχο. Βοηθάει τόν κακότροπο. Γιατί πάντα στό πρόσωπό του βλέπει τήν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ. Τή φύση, πού πλάστηκε νά κατοικεῖ ἀδιατάρακτα στόν Παράδεισο καί πού ἔπεσε στήν πονηρή πλεκτάνη τοῦ διαβόλου καί βρέθηκε στήν ἐξορία τοῦ κόσμου τούτου.»

Μητροπολίτου Ἀττικῆς και Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Σπουδή Ἀγάπης», α΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 1997), σελ. 61

Ἡ κούρσα

Μητροπολίτου Ἀττικῆς και Μεγαρίδος Νικοδήμου

Ἀποκλειστικό θέμα, πού συνέχει σήμερα τά μέλη τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας της Ἑλλάδος εἶναι ἡ κοῦρσα τῆς ἀρχιεπισκοπικῆς διαδοχῆς. Ἡ ἀγωνία γιά τό ποίμνιο ἔχει συμπνιγῆ. Ἡ λαχτάρα γιά τή διατήρησι τοῦ ἀποστολικοῦ πνεύματος ἔχει σβήσει. Tό ἐνδιαφέρον γιά τόν εὐαγγελισμό τῶν «ἐγγύς» καί τῶν «μακράν» ἀποτελεῖ χρονικό μιᾶς μακρινῆς ἐποχῆς. Ἡ Σύνοδος τῆς Ἱεραρχίας βρίσκεται στό γύψο. Ἡ Διαρκής Ἱερά Σύνοδος ἔχει ἐκχωρήσει τίς ἁρμοδιότητές της στόν πλαστογράφο ἀρχιγραμματέα. Tά προβλήματα χτυποῦν τίς κλειστές πόρτες τῶν Συνοδικῶν ὀργάνων καί ἐξοστρακίζονται. Ὁ χαρισματικός διάλογος τῶν ἐπισκόπων μεταποιήθηκε σέ χυδαιολογία. Ἡ ἐνεργοποίησι τοῦ σώματος τῶν λειτουργῶν τοῦ Θυσιαστηρίου καί τοῦ εὐρύτατου σώματος τῶν λαϊκῶν ἀπόμεινε ὄνειρο μερικῶν ὁραματιστῶν μιᾶς ζωντανῆς Ὀρθοδοξίας.

Mοναδικός σχεδιασμός, τούτη τήν ὥρα καί μοναδικό ἀγώνισμα ἡ κούρσα τῆς ἐξουσίας. Oἱ νοσταλγοί τοῦ θρόνου ἔχουν κατεβῆ στήν κονίστρα, ὄχι τοῦ ἐπισκοπικοῦ μόχθου, ἀλλά τῆς ζηλόφθονης ἀναρριχήσεως στήν ἀρχιεπισκοπικἠ ἔπαλξι. Ἀλείφονται μέ τά λάδια τῶν κολακειῶν καί τῶν ὐποσχέσεων. Ἀντιπροσφέρουν πλαστές ἐπαγγελίες. Mαζεύουν ψήφους. Ἀντιμάχονται τούς συναθλητές καί συνδιεκδικητές. Προσπαθοῦν νά πηδήσουν τά ἐμπόδια. Στήνουν στούς διπλανούς ἀναχώματα.