Κυριακή Ζ' Λουκᾶ (Αἱμορροούσης)

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Τό ἀλφαβητάριο τῆς προσευχῆς», α΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 1995), σελ. 6, 42 - 50

ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ

...Οἱ ὁμιλἰες πού ἀκολουθοῦν, εἶναι μιά ἀπόπειρα ἀναλύσεως τοῦ δικοῦ μας, τοῦ άνθρώπινου λόγου. Κεντρικό θέμα, σ' ὅλες τίς ὁμιλίες, εἶναι ἡ προσευχή, ὁ λόγος, πού ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι ἀναφέρουμε στόν Κύριο.
Θεμελιακά κείμενα, πού τοποθετοῦνται σά βάθρα τῶν ὁμιλιῶν, εἶναι οἱ κυριακάτικες Εὐαγγελικές περικοπές, ἀπό τήν Κυριακή τῆς Χαναναίας ἴσαμε τό τέλος τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς...

Ἡ προσευχή τῆς ἔσχατης ὥρας 

«Kύριε, πότε σε εἴδομεν πεινῶντα καί ἐθρέψαμεν;»

H ΠPOOΠTIKH τῆς ἔσχατης ὥρας.

Kι ἡ προσευχή τῆς ἔσχατης ὥρας.

Συναγμένοι, τούτη τή στιγμή, στήν Πνευματοκίνητη καί πνευματοφόρα Σύναξη τῆς Eὐχαριστίας μας, παίρνουμε τήν προσταγή ἀπ᾽ τό Ἱερό μας Eὐαγγέλιο νά προωθήσουμε τή σκέψη μας καί τόν προβληματισμό μας σέ κείνη τή Σύναξη, πού ὁριοθετεῖ τό «ἐδῶ» καί τό «ἐπέκεινα».

Tότε, «συναχθήσεται ἔμπροσθεν αὐτοῦ πάντα τά ἔθνη» (Mατθ. κε΄ 32).

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Καταφιλήσω...», β΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 1992), σελ. 7 - 9, 41-51

ΚΑΤΑΦΙΛΗΣΩ

...Οἱ μοναχοί εἶναι οἱ περιφρονημένοι ἀπ’ τόν κόσμο, ἀλλά ἐκλεκτοί στήν οἰκογένεια τοῦ Θεοῦ, στήν Ἐκκλησία...

...Αὐτό, πού εἶδα κι’ αὐτό, πού γνώρισα στά φωτεινά παραδείγματα τοῦ συγχρόνου μοναχισμοῦ κι’ αὐτό, πού ἀξιώθηκα νά διαβάσω στά σοφά συγγράματα τῶν ὁσίων Πατέρων, τό ἐμπιστεύθηκα μέ τή μορφή τῆς ὁμιλίας στά ἀδέλφια μου, τούς μοναχούς. Καί τοῦτο, μέ μόνη τή φιλοδοξία τοῦ κηπουροῦ, πού συλλέγει απ’ τόν ἀπέραντο ἀνθόκηπο τά εὐωδιαστά τριαντάφυλλα, γιά νά τά προσφέρει στά ἀγαπημένα του πρόσωπα.

Λίγες ἀπ’ τίς ὁμιλίες ἐκεῖνες, τίς παραδίνω τώρα στή δημοσιότητα...

ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΝΕΩΣΙ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΙΣΜΟΥ ΜΑΣ

14 Μαΐου 1970

Ἡ μοναχική ζωή δέν εἶναι μιά κατάσταση στατική. Δέν εἶναι μόνο ἕνα ροῦχο, πού τό φορᾶμε στήν ἐπίσημη τελετή τῆς Κουρᾶς κι’ ἕνα ὄνομα, πού τό παίρνουμε, σέ ἀντικατάστασι τοῦ βαφτιστικοῦ μας ὀνόματος. Ἡ μοναχική πολιτεία εἶναι πορεία, ἀγώνας, ἄσκησι, ἀναμέτρησι μέ τόν ἐχθρό τῆς ψυχῆς μας καί ἀνηφορικός βηματισμός στό Θαβώρ τῆς μεταμορφώσεως.

Αὐτό σημαίνει, πώς κάθε μάχη εἶναι κι’ ἕνας σταθμός καί κάθε βῆμα καί μιά ἀνανέωσι καί ἀνακαίνισι.

Ὅποιος ζεῖ στατικά τό Μοναχισμό, μόνο σάν μιά ἀναστροφή καί σάν μιά διακονία στόν κλειστό χῶρο τοῦ Μοναστηριοῦ καί δέν ἀνανεώνει τίς σκέψεις του καί τίς ἀποφάσεις του καί δέν ἀνανεώνεται κι’ ὁ ἴδιος σάν ἄνθρωπος ἀφιερωμένος καί σάν ἀσκητής, δέν γεύεται τή γλυκύτητα τῆς ἐρημίας καί δέν μεταμορφώνεται «ἀπό δόξης εἰς δόξαν, καθάπερ ἀπό Κυρίου Πνεύματος» (Β΄ Κορινθ. γ΄ 18).

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Ἐκκλησία σήμερα;», α΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 1976), σελ. 7 - 11, 23 - 30 

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΣΗΜΕΡΑ;

...Ἄν μοῦ δίνετε τό δικαίωμα νά συνομιλήσω μαζῆ σας σ’ ἕνα τόνο καθαρά φιλικό, νά σᾶς κάνω μετόχους τῆς προσωπικῆς μου ἀνησυχίας καί νά συζητήσω τή δική σας, ἐγκαινιάζω τό διάλογό μας μέ μιά σαφῆ ἀρνητική τοποθέτησι, μέ τή δήλωσι πώς μέ κανένα τρόπο δέν μπορῶ νά πιστέψω καί νά ἐμπιστευτῶ τήν ὕπαρξί μου στίς σύγχρονες «κατεστημένες» κατασκευές. Δέν πιστεύω καί δέν ἐμπιστεύομαι στούς παράγοντες ἐκείνους, τούς ὁποίους ὁ εἰκοστός αἰώνας φώτισε μέ τούς ὑπερμεγέθεις τεχνητούς προβολεῖς του καί τούς πρόβαλε σάν τούς μοναδικούς ρυθμιστές τῆς ζωῆς καί τῆς ἱστορίας τῶν ἀνθρώπων...

...Δέν πιστεύω καί δέν έμπιστεύομαι στή σύγχρονη τεχνική...

…Δέν πιστεύω καί δέν ἐμπιστεύομαι στόν ἀκροβάτη φιλοσοφικό στοχασμό...

...δέν πιστεύω καί δέν ἐμπιστεύομαι στήν εὐημερία, στό γοητευτικό σύνθημα τῆς μεταπολεμικῆς ἐποχῆς...

3. Μᾶζα – προσωπικότης – κοινωνία

Ἡ Ἐκκλησία εἶναι κοινωνία.

Ὁ κόσμος εἶναι μᾶζα, μηχανικό ἄθροισμα μονάδων, πού ἐξουθενώνει τήν προσωπικότητα.

Αὐτή ἡ ἀβυσσώδης διαφορά προβάλλει ὁλοφάνερη ἀπό τήν μελέτη τῶν κειμένων καί ἰδιαίτερα ἀπό τήν ἱστορική ἐμπειρία τῶν δυό τελευταίων αἰώνων. Οἱ αἰῶνες αὐτοί, ἐνῶ προώθησαν σέ ἀφάνταστο βαθμό τήν ἐπιστημονική γνῶσι καί ἀνέβασαν τό βιωτικό ἐπίπεδο, ἔπνιξαν τήν προσωπικότητα κι’ ἐδημιούργησαν μᾶζες, κοπάδια ἀνθρώπων κι’ ὄχι κοινωνίες ψυχῶν.

Κυριακή Στ' Λουκᾶ (Γαδαρηνῶν)

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Προσέγγιση στό μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας», β΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 1995), σελ. 10 - 12, 7 - 9 

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

...Ὁρμητικά ἀναδύονται ἀπό μέσα μου τό πάθος κι’ ὁ λόγος γιά τήν Ἐκκλησία.

Ζητάω τήν ἐπαφή μέ τό συνάνθρωπο. Νοιώθω τήν ἀνάγκη ν’ ἀνοίξω μαζῆ του διάλογο. Νά μιλήσω σ’ αὐτόν, πού ὁδοιποροῦμε μαζί στούς δρόμους τῆς γῆς καί γράφουμε μ’ ἕνα κοινό μόχθο τή σύγχρονη ἱστορία. Νά τοῦ ἐμπιστευτῶ αὐτό, πού γνώρισα κι’ αὐτό, πού ἔζησα, σάν μέλος καί σάν ποιμένας τῆς Ἐκκλησίας...

...Δέν φοβάμαι ν’ ἀντικρύσω καί τήν δυσπιστία τῆς ἐποχῆς μου καί τά λάθη τῶν ἀνθρώπων τῆς Ἐκκλησίας μου. Αὐτό εἶναι τό κλῖμα, στό ὁποῖο ἀναπτύχθηκα κι’ ἐγώ καί τ’ ἀδέρφια μου. Εἶναι ἡ ἴδια ἡ ζωή μας. Καί τό τίμιο κύτταγμα τῆς πραγματικότητας καί τῶν προβλημάτων εἶναι τό πρῶτο βῆμα γιά τήν ὑπέρβαση τῶν δυσκολιῶν καί τήν προσπέλαση στήν περιοχή τῆς γνησιότητας...

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Λαός τοῦ Θεοῦ», α΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ»), σελ. 7 - 9 

ΛΑΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

Σκέφτηκα νά προσφέρω μέ ἀγάπη στά μέλη τῆς ἑλληνικῆς Ὀρθοδοξίας μιά δέσμη λειτουργικῶν ἐμπειριῶν καί Θεολογικῶν ἀναλύσεων τεσσάρων ἐκλεκτῶν ἀδελφῶν μας τῆς μαρτυρικῆς ρωσικῆς διασπορᾶς.

Τή ροή τοῦ στοχασμοῦ τους καί τῶν Εὐχαριστιακῶν βιωμάτων τους στήν αὐλή τῆς Ἐκκλησίας μας τή θεωρῶ σά ροή ὁλοπόρφυρου αἵματος. Τήν κυκλοφορία τῆς Θεολογίας τους στό χῶρο τῆς Λατρείας μας καί τῆς συναρμολογῆς μας στό Σῶμα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τήν ἀποδέχομαι καί τή χαίρομαι σά δῶρο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Τό κοινό χαρακτηριστικό τῶν τεσσάρων δοκιμίων, εἶναι, πώς δέν ἐπιχειροῦν «ἀνούσια» «τεχνική» διερεύνηση τῶν ἱστορικῶν πηγῶν καί τῶν κειμένων καί τῶν τυπικῶν διατάξεων τῆς Λειτουργίας. Ψηλαφοῦν τό πνεῦμα. Μετροῦν τή ζωή. Φέρνουν στά χείλη μας τούς χυμούς. Σταλάζουν στίς ψυχές μας τό νέκταρ τῆς Εὐχαριστιακῆς Θεολογίας.

Κυριακή Σπορέως (Δ' Λουκᾶ)

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Ἡ ἀγωνία ἑνός ἱερέως», δ΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 2002), σελ. 173 - 176

Η ΑΓΩΝΙΑ ΕΝΟΣ ΙΕΡΕΩΣ

Νεαρός διάκονος, τότε, παραμονές τῆς χειροτονίας του σέ πρεσβύτερο (χειρο­το­νή­θη­κε τό 1959), ὁ π. Νικόδημος Γκατζιρούλης συνέγραψε ἕνα σημαντικό θεολογικό κεί­με­νο. «Ἡ ἀγωνία ἑνός ἱερέως» ἦταν ὁ τίτλος τοῦ βιβλίου, πού ἔδειχνε τή δική του ἀ­γω­νία γιά νά ἀνταποκριθεῖ στό μέγιστο μυστήριο τῆς ἱερωσύνης. Ἕνα κείμενο μέ με­­στό θεολογικό καί πατερικό λόγο, πού μέ ἁπλότητα καί αὐθορμητισμό περιγράφει πῶς ἐμπειρικά ἐκεῖνος ὀνειρευόταν καί ὁραματιζόταν τήν ἱερωσύνη. Μέσα στόν ὁ­ρα­μα­τισμό του αὐτόν ἦταν καί ἡ τελευταία του λειτουργία.

Πενηντατέσσερα ὁλόκληρα χρόνια μετά τή χειροτονία του σέ πρεσβύτερο, μιά μέ­ρα πρίν τήν κοίμησή του (31-03-2013), στό ἡσυχαστήριό του, πού ἦταν καί ὁ τόπος τῆς ἐ­ξορίας του, κατεύθυνε μέ πολλή δυσκολία τά βήματά του στό ἅγιο θυσιαστήριο καί, γιά τελευταία φορά, τεμάχισε μέ τά τρεμάμενα χέρια του τόν ἀμνό καί κοινώνη­σε τό Ἅ­γιο Σῶμα τοῦ Κυρίου, τήν ὑπερούσια τροφή, πού μᾶς δόθηκε «εἰς ἐφόδιον ζω­ῆς αἰ­ω­νίου», καί πῆρε στά χέρια του τό Ποτήριο καί μετέλαβε τοῦ Αἵματος τοῦ Κυ­ρίου, πού μᾶς χαρίσθηκε «εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καί εἰς ζωήν αἰώνιον». Κι ἔτσι, μέ αὐτά τά ἐ­φόδια, μέ αὐτή τήν οὐράνια τροφή, τήν ἑπόμενη μέρα παρέδωσε τό πνεῦμα του καί εἰ­σῆλθε στήν οὐράνια βασιλεία τοῦ Θεοῦ.

Μεταφέρουμε ἐδῶ τό τελευταῖο κεφάλαιο ἀπό τό βιβλίο του «Ἡ ἀγωνία ἑνός ἱ­ε­ρέ­ως», πού ἔχει τίτλο: «Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ».